ارامنهء جاواخک
ارامنهء جاواخک
ترجمه و توضیحات از گارگین فتائی
ارامنه در سامتسخه جاواختی Samtskhe-Javakheti قومی در گرجیستن هستند که در جاواخک که ناحیه یا استانی در جمهوری گرجستان است زندگی می کنند که با جمهوری ارمنستان از جنوب ، هم مرز بوده و ارامنه اکثریت بزرگی از جمعیت این منطقه را تشکیل می دهند . اقوام دیگر که در آن منطقه در اقلیتند شامل گرجیها ، بونانیان پونتیک Pontic Greeks و سایرین هستند .
این منطقه در واقع از لحاظ تاریخی ، جغرافیایی و فرهنگی همیشه یک منطقهء ارمنی نشین بوده است و در نتیجهء سیاست های خودسرانهء ژوزف استالین از خاک ارمنستان جدا شده و به گرجستان ملحق شد . این منطقه به همراه آخلکالاک در سال 1921 بدون در نظر گرفتن سابقه و تشابه فرهنگی و قومیتی و تاریخی به گرجستان داده شد
پیش زمینه
ارامنه دسامتسخه جاواختی معتقدند که قربانی سیاست انتقال ناشی از توازن جمعیتی تعدادی از خانواده های گرجی که در آن جا سکونت داشته اند شده اند. ارامنه همچنین معتقدند که در این منطقه دست خوش محرومیت ها و تبعیضات دولتی قرار گرفته اند . آنها با وجود اینکه در این منطقه در اکثریتند و به طور کلی می توان گفت که در گرحستان از اقلیت های بزرگ محسوب می شوند ولی در خصوص آموزش زبان ارمنی و تدریس آن در این کشور و نیز در برخورد با کلیسای حواری ارمنی ، تبعیضات آشکاری اعمال می گردد . تعدادی از ارامنه در اوائل قرن نوزدهم در نتیجهء سیاستهای روسی اعمال شده از سوی ژنرال پاسکویچ به این منطقه بازگردانده شدند زیرا این منطقه قبلاً مدتها در دست ترکان سلجوقی بوده و آنها در این منطقه توانسته بودند توازن جمعیتی را به نفع خود تغییر دهند . ارامنهء بیشتری بعد از قتل عام ارامنه در عثمانی به این منطقه آمدند .
چندین اعتراض و برخورد در خصوص رفتار پلیس گرجستان با ارامنهء سامتسخه جاواختی وجود دارد .
خط لولهء باکو – تفلیس – جیحان [1] و خط لولهء قفقاز جنوبی که از این منطقه می گذرد با مخالفت ها و ضدیتهایی از سوی ارامنهء محلی مواجه شده است . همچنین است طرح خط آهن باکو - آخلکالاک 0 قارص [2] که این منطقه را از ارمنستان جدا می سازد .
اتحادیه دموکراتیک ارامنهء محلی متحد جاواخک [3] برای جاواخک در قلمرو گرجستان پیشنهاد خودمختاری کرده است . این سازمان همچنین در خصوص خودمختاری یا جدایی این منطقه از گرجستان در سال 1998 پیشنهاد رفراندوم داده است .
برخی از گروههای سیاسی جمهوری ارمنستان و دیاسپورای ارمنی و به نحو قابل توجهی " فدراسیون انقلابی ارمنی " بر علیه دولت گرجستان این ادعا را مطرح می کنند که جاواخک ( نام ارمنی ساممتسخه جاواختی) باید متعلق به ارامنه بوده باشد . ارمنستان متحد کلیهء سرزمینهای تعیین شده بوسیلهء عهدنامهء سِور Treaty of Sèvres و نیز مناطق آرتساخ ( نگورنو قره باغ) ، جاواخک و نخجوان را در بر خواهد گرفت . ولیکن جاواخک رسماً از سوی دولت ارمنستان مورد ادعا نبوده است .
تاریخ
جاواخک ، یکی از نه دهستان منطقه گوگارک Gugark در شمال هایک بزرگ بوده و به مدت دو هزار سال جزئی از قلمرو حکومت هایاسا Hayasa بوده است . این منطقه در سنگ نوشته های آرگیشتی اول (764 – 786 پ م) به صورت جاباخا Jabakha آمده است .
ارامنه عمدتاً در مناطق آخلکالاکیAkhalkalakiونینوتسمیندا Ninotsminda متمرکزند . در آغاز سال 1918 جمعیت آخلکالاک 120000 نفر بود که از این میان 89000 نفرشان ارمنی بودند ( حدود 74٪) مسقتیها و ترکها 8000 نفر ( 7٪) و سایر اقوام 23000 نفر (19٪) بودند . در این دوره در آخلکالاک 111 روستا وجود داشت که 66 تای آنها ارمنی ، 24 تای آنها ترکی ، 9 تای آنها روسی و10 تای آنها گرجی بودند ( دو روستای وارگاو Vargav و هزاباورا Hzabavra جمعیت ارمنیشان با گرجیها ادغام شدند ) و یک روستا هم دارای جمعیتی آمیخته از ارامنه و گرجیها بود . امروزه با جمعیت ارمنی بومی سامتسخه جاواختی و تسالکا سعی می شود به نوعی در جهت سیاست ضد ارمنی دولت گرجستان مقابله گردد . در سالهای اولیهء حکومت شوروی در گرجستان در سرزمینی که امروزه سامتسخه جاواختی نامیده می شود 200402 نفر زندگی می کردند و ترکیب ملی این منطقه به قرار زیر بود .
ارامنه 109748 نفر 8/54٪
مسقتها و ترکها 57079 نفر 5/28٪
گرجیها 18536 2/9٪
سایر ملل 15040 5/7٪
بنابراین ارامنه اکثریت جمعیت این منطقه را دارا بودند . ترکهای مسقتی ، یک چهارم جمعیت و گرجیها نیز اقلیت مشهودی بودند . در سال 1944 بنا بر تصمیم دولت اتحاد شوروی ، جمعیت ترکهای مسقتی سامتسخه جاواختی ( که تغریباً 100000نفر بودند) به آسیای مرکزی ( قزاقستان و ازبکستان ) تبعید شدند. محل اقامت قبلی آنها با جمعیت گرجی ایمرتی Imereti پر شد . از 120 روستای خالی شده از ترکهای مسقتی 115 تای آنها در آدیگن Adigen ، آخلتسخا Akhaltskha و آسپیندزا Aspindza بودند که 65 تای آنها از سوی جمعیت گرجی خارجی از ایمرتی اسکان داده شدند . سایر روستاها به طور اساسی متروکه ماندند تنها پنج روستا در آخلکالاک ( ساگامو Sagamo ، خاوت Khavet ، ارینجا Erindja ، داونیا Davnia و کارسپ Karsep ) و ناحیه بوگدانووکا Bogdanovka با جمعیت ارامنه پر شدند . دولت محلی گرجستان ، جمعیت ارمنی را از سکونت در روستاهای دورافتاده منع کرده و تنها وقتی با اقامت آنان موافقت کرده است که به نظر می رسد تازه واردین گرجی به طور گسترده از زندگی در شرائط سخت آب و هوایی آن منطقه امتناع نموده باشند.
امروزه مذاکرات فراوانی برای بازگرداند ترکان مسقتی به جای قبلی سکونتشان صورت گرفته . ذکر این نکته نیز ضروری است که از 120 روستای تخلیه شده ،سکونت گاه حدود پنجاه تا از آنها نامعلوم و دورافتاده و متروکه است و قبلاً مخروبه گشته اند و تنها در پنج روستای متعلق به ترکان مسقتی در حال حاضر ارامنه ساکنند .
تبعید تغریباً 1000000 نفر از ترکان مسقتی ، به طور قابل مالحظه ای تصویر حمعیتی منطقه را تغییر داده و منجر به آمار سال 1979 شد که تغریباً جمعبت منطقه 190000 نفر بوده است . ارامنه 124000 نفر بودند (3/65٪) گرجیها 44000 (2/23٪) و سایرین شامل روسها ، اکراینیها ، یونانیها ، یهودیها و غیره بوده اند
آمار و درصد ارامنه در نقاط گوناگون سامتسخه جاواختی در 2002
آخلکالاک 57516 3/04٪
آخلتسیخ 16879 6/36٪
نینوتسمیندا 32857 8/95٪
آدیجنی 698 4/3٪
بوریجومی 3124 6/9٪
تسالکا 11484 55٪
آسپیندزا 2273 5/17٪
جمع کل 124831 6/54٪
زیرنویس
1: The Baku–Tbilisi–Ceyhan oil pipeline
2: the planned Kars-Akhalkalaki-Baku railway.
3: The local Armenian United Javakhk Democratic Alliance
منابع
1: en.wikipedia.org/.../Armenians_in_Samtskhe-Javakheti
2: Armenian History Now article: Demographic changes of Armenian population of Georgia (Javakhk, the city of Tiflis, Borchalu) and their political consequences (at 1918-since our days)
3: Ararat Center: News items about tensions between the Armenian population of Javakhk and the Georgian authorities
4: Goals of the Armenian Revolutionary Federation
5: Programme of the Armenian Revolutionary Federation
6: National Archive of Armenian Republic F200 list 1
7:Tigran Sahakian, Political and spiritually-cultural destiny of Gugark-Goderdzakan region of Great Armenia, from the beginning till 1980 years, Yerevan 2004, with-362
8:Russian) V.E. Shambarov, Белогвардейшина", Moscow.: Publishing house "Eksmo-Press", 2002
9: Russian) ETHNO-CAUCASUS, НАСЕЛЕНИЕ КАВКАЗА, РЕСПУБЛИКА ГРУЗИЯ, НАСЕЛЕНИЕ ГРУЗИИ
10:Armenian) Սամցխե-Ջավախքի բնակչության թվի և էթնիկական կազմի դինամիկան
11:ETHNIC GROUPS BY MAJOR ADMINISTRATIVE-TERRITORIAL UNITS
12:Armenian) Ծալկայի շրջանի բնակչության թվի և էթնիկական կազմի դինամիկան
13: hy.wikipedia.org/wiki/Սամցխե-Ջավախք
14: http://hy.wikipedia.org/wiki/
من گارگین فتائی از ارامنهء ایران هستم .