گفتگوی من با هوش مصنوعی در باره رابطه برخی کشورها با اسرائیل
تعدادی از کشورها هنوز ( 2025) اسرائیل را به رسمیت نمیشناسند یا روابط دیپلماتیک رسمی با آن ندارند. این کشورها عمدتاً در جهان اسلام و عرب قرار دارند. فهرست بهطور خلاصه شامل موارد زیر است:
کشور وضعیت روابط با اسرائیل توضیح
ایران هیچ رابطه رسمی و بهشدت خصمانه پس از انقلاب ۱۹۷۹ رابطه را قطع کرد و سیاست ضداسرائیلی دارد
سوریه هیچ رابطه رسمی و در حال جنگ وضعیت اشغال بلندیهای جولان دلیل اصلی دشمنی است
لبنان هیچ رابطه رسمی و در حال جنگ وجود گروههای ضداسرائیلی مانند حزبالله
عراق هیچ رابطه رسمی سیاست سنتی ضداسرائیلی
عربستان سعودی هیچ رابطه رسمی (در حال مذاکره برای عادیسازی احتمالی) اما پروازها و مذاکرات غیررسمی در جریان است
یمن هیچ رابطه رسمی حمایت از آرمان فلسطین
پاکستان هیچ رابطه رسمی به دلیل حمایت از فلسطین و ملاحظات داخلی
افغانستان هیچ رابطه رسمی سیاست سنتی ضداسرائیلی
لیبی هیچ رابطه رسمی حمایت از فلسطین
الجزایر هیچ رابطه رسمی حمایت از فلسطین
تونس هیچ رابطه رسمی با وجود مذاکرات غیررسمی، به رسمیت نمیشناسد
سومالی هیچ رابطه رسمی حمایت از فلسطین
نیجر هیچ رابطه رسمی موضع اسلامی
مالی هیچ رابطه رسمی موضع اسلامی
اندونزی هیچ رابطه رسمی حمایت از فلسطین، جمعیت مسلمان بزرگ
مالزی هیچ رابطه رسمی حمایت از فلسطین
بنگلادش هیچ رابطه رسمی حمایت از فلسطین
برونئی هیچ رابطه رسمی حمایت از فلسطین
کومور هیچ رابطه رسمی موضع اسلامی
موریتانی رابطه داشت اما در ۲۰۰۹ قطع کرد حمایت از فلسطین
چاد رابطه برقرار شد اما در ۲۰۲۴ دوباره قطع شد به دلیل اعتراضهای داخلی
کویت هیچ رابطه رسمی موضع سنتی ضداسرائیلی
قطر روابط محدود (دفتر غیررسمی تجاری در گذشته) بدون سفارت رسمی
کشورهایی که مشکلی با اسرائیل ندارند اما اسرائیل در اون کشورها سفارت نداره و یا خودشون تو اسرائیل سفارت ندارند
کشور وضعیت نمایندگی دیپلماتیک توضیح
آندورا سفارت ندارد، نمایندگی از اروپا کوچک بودن کشور و هزینه بالا
موناکو سفارت ندارد از طریق فرانسه مدیریت میشود
سانمارینو سفارت ندارد نمایندگی از ایتالیا
مالت سفارت ندارد، سفیر غیرمقیم از رم حجم پایین روابط
سنتلوسیا سفارت ندارد از طریق واشنگتن اداره میشود
دومینیکا سفارت ندارد کشور کوچک کارائیب
تونگا سفارت ندارد نمایندگی از استرالیا
فیجی سفارت ندارد از طریق استرالیا
سائوتومه و پرینسیپ سفارت ندارد نمایندگی از آفریقای غربی
گینه استوایی سفارت ندارد در حال مذاکره برای گشایش نمایندگی
گینه بیسائو سفارت ندارد از طریق آفریقای غربی
لیختناشتاین سفارت ندارد از طریق سوئیس
وانواتو سفارت ندارد نمایندگی از استرالیا
کیریباتی سفارت ندارد کشور کوچک اقیانوس آرام
ساموآ سفارت ندارد نمایندگی از استرالیا
این کشورها اسرائیل را به رسمیت میشناسند، ولی به دلیل اندازه کوچک، هزینههای مالی، یا روابط محدود سفارتخانه در تلآویو یا بیتالمقدس ایجاد نکردهاند.
کشورهایی که خودشان در اسرایئل یا اسرائیل در آنها به جای سفارت چیزی شبیه دفتر حافظ منافع دارد
در مورد اسرائیل وضعیت کمی فرق دارد، چون اسرائیل با کشورهایی که رابطه ندارد، معمولاً هیچ دفتر حافظ منافع هم ندارد و بسیاری از کشورها هم حاضر نیستند حتی دفتر حافظ منافع در خاک اسرائیل داشته باشند (به دلیل حساسیت سیاسی و فشار داخلی).
با این حال، در موارد محدود بعضی کشورها بهجای سفارت، نوعی دفتر نمایندگی تجاری یا فرهنگی برقرار کردهاند که شباهت عملکردی به دفتر حافظ منافع دارد — یعنی رابطه کامل ندارند، ولی ارتباطات محدود برقرار است.
این نمونهها را میتوان شبیه «حافظ منافع» دانست:
قطر
دفتر نمایندگی تجاری در تلآویو داشت (۲۰۰۰ تا ۲۰۰۹)، ولی بهطور رسمی سفارت نبود.
نوعی تماس غیررسمی برای مسائل بازرگانی و شهروندی برقرار میکرد.
عمان
دفتر نمایندگی تجاری اسرائیل در مسقط (دهه ۹۰ میلادی تا ۲۰۰۰)
بعد تعطیل شد، اما برای بعضی مسائل هنوز کانال غیررسمی دارند
مراکش
تا قبل از توافق رسمی ۲۰۲۰، دفتر ارتباطات (Liaison Office) وجود داشت که عملاً بهعنوان حافظ منافع عمل میکرد
تونس
در دهه ۹۰ میلادی دفتر ارتباطات اسرائیل را پذیرفته بود
کارکردی شبیه دفتر حافظ منافع داشت، ولی سفارت رسمی نبود
ترکیه
در دورههایی که روابط پرتنش میشد (مثلاً پس از ۲۰۱۰)، سطح روابط تا حد دفتر حافظ منافع غیررسمی یا کاردار کاهش یافت
در مجموع هیچ کشور اسلامی سفارت حافظ منافع رسمی در اسرائیل ندارد، چون اصولاً آنها اسرائیل را به رسمیت نمیشناسند و واسطهای هم برای منافعشان در اسرائیل معرفی نکردهاند.
اسرائیل هم در این کشورها دفتر حافظ منافع رسمی ندارد، بلکه از طریق کشورهای ثالث، ارتباطهای محدود (مثلاً در مواقع اضطراری) را مدیریت میکند.
وضعیت رابطه ارمنستان با اسرائیل
رابطه ارمنستان و اسرائیل نسبتاً جالب و پیچیده است، چون از نظر تاریخی این دو کشور هیچ خصومت آشکاری با هم نداشتند، اما به دلایل ژئوپلیتیکی، روابطشان مدتی سرد و محدود بود.
بهطور خلاصه وضعیت فعلی (تا ۲۰۲۵):
ارمنستان اسرائیل را به رسمیت میشناسد و رابطه رسمی دیپلماتیک دارند.
تا مدتها (دههها) ارمنستان در اسرائیل سفارت نداشت و روابطش از طریق سفیر غیرمقیم مدیریت میشد.
در سال ۲۰۲۰ ارمنستان تصمیم گرفت سفارت در تلآویو تأسیس کند و این سفارت رسماً افتتاح شد.
اسرائیل در ایروان (پایتخت ارمنستان) سفارت ندارد و امورش را بهطور غیرمقیم از سفارت اسرائیل در تفلیس (گرجستان) مدیریت میکند.
علت تأخیر در روابط نزدیکتر
ارمنستان به روابطش با ایران اهمیت میدهد و نمیخواهد با نزدیکی زیاد به اسرائیل، ایران را ناراضی کند
همچنین فروش تسلیحات اسرائیلی به جمهوری آذربایجان در جنگهای قرهباغ باعث نارضایتی شدید ارمنستان شده بود
با این حال، ارمنستان و اسرائیل از نظر فرهنگی و تاریخی احترام متقابل دارند و مهاجران ارمنی در اسرائیل حضور فعالی دارند
بنابراین بهطور خلاصه:
ارمنستان در اسرائیل سفارت دارد (تلآویو)
اسرائیل در ارمنستان سفارت ندارد (از طریق سفیر غیرمقیم در گرجستان)
رابطه رسمی برقرار است، اما حساسیتهای منطقهای باعث شده روابط خیلی نزدیک نباشد.
وضعیت روابط اسرائیل با چین
روابط دیپلماتیک کامل دارند
چین از سال ۱۹۹۲ رسماً اسرائیل را به رسمیت شناخته
هر دو کشور سفارت فعال دارند:
سفارت چین در تلآویو
سفارت اسرائیل در پکن
همچنین کنسولگری اسرائیل در شانگهای و گوانگژو
روابط تجاری و فناوری بهویژه در حوزه فناوریهای کشاورزی و پزشکی بسیار گسترده است
با وجود فشار آمریکا برای محدود کردن همکاریهای حساس، اسرائیل و چین همچنان مبادلات تجاری بالا دارند
وضعیت روابط اسرائیل با ژاپن
روابط دیپلماتیک کامل دارند
ژاپن در سال ۱۹۵۲ اسرائیل را به رسمیت شناخت
سفارت ژاپن در تلآویو فعال است
سفارت اسرائیل هم در توکیو فعال است
حجم تجارت میان ژاپن و اسرائیل نسبت به چین کمتر است، ولی در حوزههای فناوری، استارتاپ و صنایع پیشرفته همکاری چشمگیری وجود دارد
ژاپن از نظر سیاسی سعی میکند بیطرفی خود را بین اسرائیل و کشورهای عربی حفظ کند، اما رابطه دوستانه با اسرائیل دارد
جمعبندی
اسرائیل با هر دو کشور (چین و ژاپن) روابط رسمی کامل دارد
سفارتخانهها در پایتختهای دو کشور بهطور فعال مشغول بهکار هستند
همکاری اقتصادی و فناوری بخش مهمی از روابط را تشکیل میدهد
پس جرا د. درگیری های فلسطینی ها و اسرائیلی ها دو کشور چین و ژاپن بیشتر طرف فلسطین رو می گیرند ؟
۱. سیاست توازن و بیطرفی رسمی
چین و ژاپن در سطح رسمی روابط کامل با اسرائیل دارند، اما در عین حال نمیخواهند در جهان اسلام وجهه منفی پیدا کنند، چون با بسیاری از کشورهای عربی و مسلمان روابط اقتصادی مهمی دارند. به همین خاطر وقتی درگیری فلسطین و اسرائیل پیش میآید، آنها معمولاً:
از “حقوق فلسطینیها” دفاع میکنند
در قطعنامههای سازمان ملل از راهحل دو دولت حمایت میکنند
و گاهی اوقات اسرائیل را بابت حملات نظامی محکوم میکنند
در واقع این موضع بیشتر «حمایت از حلوفصل منصفانه» است تا حمایت کامل از یک طرف.
۲. اهمیت بازارهای اسلامی
بهخصوص چین، چون سرمایهگذاری گسترده در خاورمیانه دارد و پروژه «یک کمربند یک راه» (Belt and Road) از طریق کشورهای مسلمان عبور میکند، نمیخواهد در چشم آنها طرفدار آشکار اسرائیل باشد.
۳. افکار عمومی داخلی و دیپلماسی ملایم
در هر دو کشور، افکار عمومی معمولاً همدردی با فلسطینیها را بیشتر درک میکند (بهدلیل تصاویر انسانی از قربانیان)، بنابراین دولتها سعی میکنند توازن را نگه دارند.
۴. نگاه به حقوق بینالملل
چین و ژاپن به اصول حقوق بینالملل و قطعنامههای سازمان ملل (مثلاً درباره شهرکسازیها) استناد میکنند و این باعث میشود در بیانیههای رسمی گاهی مواضعی بگیرند که به نظر برسد «طرف فلسطین» را میگیرند.
خلاصه
چین و ژاپن رابطه دیپلماتیک و تجاری قوی با اسرائیل دارند
اما در موضوع فلسطین، بهدلایل سیاسی، اقتصادی و دیپلماتیک، گاهی موضع متوازن یا نزدیکتر به فلسطین اتخاذ میکنند
این یعنی حمایت کامل از فلسطین نیست، بلکه بیشتر دفاع از راهحل دو دولت و کاهش درگیری است
اگر بخواهی، میتوانم مثالهای مشخصی از رأیگیریهای چین و ژاپن در سازمان ملل را هم برایت در همین زمینه پیدا کنم — بگو اگر لازم داری!
چرا کشورهای کمونیستی و یا کشورهایی که به تفکرات مارکسیستی گرایش دارند در حال حاضر روابط خضمانه با اسرائیل دارند و یا با اسرائیل هیچ رابطه ای ندارند مثل کره شمالی و کبا ؟
سؤال بسیار خوبی است — ریشه این مسأله را اگر بخواهیم دقیق و تاریخی بررسی کنیم، چند دلیل روشن دارد:
۱. نگاه ایدئولوژیک مارکسیستی
تفکر مارکسیستی–لنینیستی سنتی، اسرائیل را بهعنوان متحد امپریالیسم غرب (بهویژه آمریکا) میدید. از دید این کشورها، اسرائیل یک «پیشبرنده منافع سرمایهداری غرب» در خاورمیانه محسوب میشد. این تحلیل باعث شد بسیاری از دولتهای کمونیست، از همان دهه ۱۹۵۰ به بعد، جانب کشورهای عربی و فلسطینی را بگیرند.
۲. همبستگی با جبهه ضد استعمار
کشورهای کمونیست سنتی (مثل کوبا، کره شمالی، ویتنام) معمولاً از «جنبشهای ضد استعمار» در آسیا، آفریقا و خاورمیانه حمایت میکردند، و فلسطینیها را در چارچوب همان جنبشهای ضد استعمار میدیدند، درحالیکه اسرائیل را بهعنوان یک «قدرت اشغالگر» تعبیر میکردند.
۳. اتحاد شوروی و بلوک شرق
در دوره جنگ سرد، شوروی پس از سال ۱۹۶۷ (جنگ ششروزه) موضع ضداسرائیلی گرفت و به بسیاری از کشورهای عربی سلاح و کمک نظامی داد. کشورهایی مانند کوبا یا کره شمالی هم بهعنوان متحد شوروی، همین خطمشی را ادامه دادند و رابطه با اسرائیل را قطع کردند.
۴. ادامه سیاست سنتی بعد از جنگ سرد
پس از فروپاشی شوروی، برخی کشورهای مارکسیست (مانند کوبا و کره شمالی) همچنان همان نگاه سنتی را حفظ کردند و بهدلایل ایدئولوژیک و نمادین نخواستند رابطه رسمی با اسرائیل داشته باشند.
۵. نفوذ آمریکا در اسرائیل
چون اسرائیل شریک راهبردی نزدیک ایالات متحده است، کشورهایی که با آمریکا تنش یا دشمنی دارند (مثل کره شمالی و کوبا)، طبیعتاً از رابطه با اسرائیل هم پرهیز میکنند.
خلاصه
کشورهای مارکسیستی–لنینیستی اسرائیل را بخشی از بلوک سرمایهداری و امپریالیسم میدانستند
از جنبشهای آزادیبخش فلسطین و جهان سوم حمایت میکردند
دشمنی با آمریکا = دشمنی با متحدان آمریکا از جمله اسرائیل
به همین دلیل هنوز هم روابط رسمی ندارند یا خصمانه رفتار میکنند
🔹 راهنمای رنگها:
قرمز = کشورهایی که هیچ رابطه رسمی با اسرائیل ندارند
سبز = کشورهایی که رابطه رسمی دارند
زرد = کشورهایی که در حال گفتگو یا با روابط محدود هستند
من گارگین فتائی از ارامنهء ایران هستم .