تیمولوژی (ریشه یابی اسامی مکان های جغرافیایی)
تیمولوژی( ریشه یابی اسامی مکان های جغرافیائی)
گردآوری گارگین فتائی
تیمولوژی و یا به تعبیر دقیق تر اتیمولوژیEtymology بیشتر به معنی ریشه یابی نام
مکانهای جغرافیایی و در وهلهء دوم به معنای ریشه یابی اسامی اشخاص معروف و یا خود یک اسم ، صرف نظر از شهرت فرد دارای آن می باشد .
در زیر تیمولوژی تعدادی از اسامی جغرافیایی را که از کتابهای گوناگون و بویژه کتاب ریشه یابی نام و پرچم کشورها نوشتهء رسول خیراندیش و سیاوش شایان انتشارات کویر چاپ چهارم 1375 گردآوری کرده ام برایتان می نویسم
لازم به ذکر است که تیمولوژی و ریشه یابی اسامی و مکان های جغرافیایی ، جنبهء نسبی داشته و نمی توان گفت که بیان ریشه ای خاص برای یک مکان جغرافیایی الزاماً باید تنها ریشه لغوی یا جغرافیایی آن مکان باشد لذا ارائهء فهرست زیر به هیچ وجه به معنای تائید کامل آنها نیست و شما هم اگر در این موارد اطلاعاتی دارید می توانید در این وبلاگ ارائه دهید البته اگر امکان دارد حتی الامکان مستند و مبتنی بر یک نوشتهء معتبر باشد با تشکر
آبي جان پایتخت کشور ساحل عاج و به معنای من برگها را جرس مي كردم
آتن پایتخت یونان و ماخوذ از آتنا دختر زئوس الهه دانش
آرژانتين دگرگون شدهء کلمهء اسپانیایی « آرخنتینا» به معنی
سرزمین نقره زیرا سرخ پوستان آن جا بر روی خود
زیورآلاتی از نقره می انداختند
آكسفورد گذرگاه گاوها و برابر با مفهوم يوناني بسفر
آلبانی ریشه در کلمهء آلب به معنی سفید دارد این منطقه خود
جزئی از امپراطوری بزرگ ایلیریا بوده است
آلبرت نام جزیره ای و به معنای نجيب زاده
آلكساندر مدافع انسان
آلمان نام قبيله گوتيك آلمان
آلمريا-الحمرا نام کاحی در اسپانیا ، سرخ به واسطه سرخي سنگهاي داخل قصر
آمريكا ماخوذ از نام دريانورد فرانسوي به نام فلورانتين آمريكو وسپوس که کاشف واقعی آمریکا بوده است
آمستردام پایتخت هلند و منسوب به سدّ آمستر
آناطولي نام فلاتی که ترکیهء کنونی در آن قرار دارد و به معنای شرق است
آنتاناناريو نام بندری در اقیانوسیه و به معنای هزار دهكده
آنكارا ماخوذ از آنكيزه-تيره اي از حيوانات داراي موهاي بلند و نرم
آنگولا هنگام ورود پرتغالیها به آن جا پادشاه آنها " نگولا" نام
داشت پرتغالیها نام پادشاه آن را بر آن گذاشتند و به این
ترتیب آنگولا به معنی سرزمین نگولا است نام اصلی آن
ندونگو بوده است
اتریش در قرون وسطی "نوریکوم" نام داشت
اتيوپي چهره سوخته ، نام قدیم آن حبشه بوده ولی اتیوپی یک واژهء
یونانی است که یونانیان برای بیان اوصاف آفریقائیان
به کار می گرفتند
اردن در زبان عربی به معنی وسیلهء پالودن و یا نوعی ابریشم
است
اُرلئان امپراتور رم اُرلئانوس
اروگوئه ماخوذ از رود اروگوئه
اريتره نام کشوری در شاخ آفریقا و به معنای سرخ
اسپانیا نام قدیمی آن ایبری است که اکنون به شبه جزیره ای که
اسپانیا و پرتغال و کشور کوچک آندورا در آن قرار دارند
اطلاق می گردد . با ورود فینیقیها نام این منطقه هیسپانیا
شد و همین کلمه است که امروزه به صورت دگرگون یافته
یعنی اسپانیا بر این منطقه اطلاق می شود در غرب این
کشور قوم واندالها بوده اند و سرزمینشان واندالوزیا نام
داشت و همین کلمه است که در متون عربی و اسلامی تبدیل
به آندالوسیا یا اندلس شوده است نامهای دیگر کشور اسپانیا
سرزمین ماتادورها سرزمین گاوبازان
استر پسوند آخر شهرهاي انگليسي به معني اردو مثل منچستر و وینچستر
استراليا به لاتین می شود Terra Australis که به معنای
سرزمین جنوبی است زیرا در نیم کرهء جنوبی بوده و خود
قارهء جداگانه ای را تشکیل می دهد
استكهلم پایتخت سوئد و به معنای جزيره كوچك استك
اسلواکی قبلاً جزء کشور جکسلاواکی بوده منسوب به قوم اسلاو
اسلونی ماخوذ از قوم اسلاو
اکوادور نام قدیم آن کیتو بوده و به اسپانیایی به معنای استوا است
زیرا این کشور درست بر روی خط استوا در آمریکای مرکزی قرار دارد
الجزایر گفته می شود که با ورود سزار به این منطقه نام آن سزاره
شد و همین کلمه است که در زبان عربی تبدیل به الجزیره
شده که پایتخت الجزایر است ولی این اشتقاق چندان قابل
اطمینان به نظر نمی رسد
السالوادور ورود اسپانیائیها به آن جا مصادف با سالروز تولد سالوادور
مقدس از بزرگان آئین کاتولیک بوده و به همین دلیل به یاد
آن روز نام آن را السالوادور گذاشتند نام قبلی آن کوستاکلان
به معنای سرزمین اشیاء گرانبها بوده است
امارات متحده عربی نام قبلی آن راس مسندم و اکنون متشکل از هفت امارت
است
اندونزی یا اندونزیا به هلندی به معنای جزیرهء هندو است زیرا در
این جزیره نیز هندوها ساکن بوده اند و هلندیها آن را مدتی
تبدیل به مستعمرهء خود ساختند و نام آن تبدیل به جزایر
هند شرقی هلند شد
اندلس واندالس-واندالها ( رجوع شود به اسپانیا)
اوگاندا ماخوذ از پادشاهی بوگاندا
اولان باتور پایتخت مغولستان و به معنای قهرمان سرخ
ايتاليا نام قدیم آن اوزونیا یعنی پسر ادیسهء یونانی بوده است
وجه اشتقاق یا تیمولوژی آن را دو گونه می دانند
1: ایتالوس که مردی ثروتمندد بوده است
2: اویتالوس که گاو فراری از دست هرکول در 12 خان
بوده است
ایرلند دو نوع اشتقاق برای آن قائلند
1: سرزمین قوم آیرها
2: سرزمین آریاها
ايسلند سرزمين يخها ایس همان آیس انگلیسی است
القاب دیگر سرزمین چشمه های آب گرم
سرزمین آتشفشان
باب المندب نام تنگه ای بین یمن و آفریقا و به معنایدرِ شكواها
بادن بادن نام شهری در آلمان و به معنایحمام آب معدني
بازيل-واسيلي شب زنده دار
باكينگهام تجمع خانه هاي روستائي باكينگ
باربادوس ریشه در کلمهء باربادا به معنی انجیر دارد زیرا در این
سرزمین ، انجیر فراوان می روید
باهاما دريا در پائين ترين حد جزر
بحرین به معنی بین دو دریا - نام قبلی آن سماهیج بوده که در
واقع معرّب میش ماهی فارسی است
برزیل کاشف این کشور ، دریانورد برزیلی پدرو کایرال است او
او در آنجا درخنی مشاهده کرد که چوب آن برای رنگرزی
استفاده می شد نام آن چوب ، پوبرازیل بود
بلژیک منسوب به قوم بلژ از سلت ها
بلغار احتمالاً دگرگون شده ولگا
برن پایتخت سوئیس و به آلمانی یعنی خرس
برنارد داراي خوي خشن
بروكسل پایتخت بلژیک و به معنای زمين باتلاقي
برهما پوترا نام رودی در هندوستان و به معنایپسر برهما
بریتانیا اقوام سلت که از شمال اروپا به انگلستان مهاجرت کردند دو
دو دسته بودند گریدلها که متشکل از ایرلندیها و
اسکاتلندیها بودند و بریتون ها که متشکل از انگلیسیها و
ویلزیها بودند پیته آس یونانی هنگام بازدید از این جزیره
نام آن را بریتانیک فِن سوی یعنی سرزمین مردم خال
کوبیده گذاشت زیرا بریتون ها برای محافظت خود از اقوام
دیگر، خود را خالکوبی می کردند
بلگراد پایتخت صربستان و به معنایشهرسفيد
بمبئي تغيير شكل نام الههء مومباي توسط پرتغاليها
بنگلادش بنگال دژ
بنین ماخوذ از رود بنین که در نزدیکی این کشور است نام
قبلیش داهومی بوده است
بوتسوانا نام قوم
بورکینافاسو به معنای سرزمین مردم نیکوکار( البته به زبان خودشان)
بوگوتا پایتخت کلمبیا و نام يكي از رهبران بومي آمريكا
بولیوی منسوب به سیمون بولیوار
بوينوس آيرس پایتخت آرژانتین و به معنای هواي پاك
بيت لحم خانه نان
بيروت جمع واژه عبري بير به معني چاه
پاراگوئه منسوب به رودی به همین نام
پاريس از اقوام و قبايل گل
پرتغال دگرگون شده دو کلمهء پورتوکالسته به معنی بندر کالسته
پرل هاريور نام بندری در آمریکا و به معنای بندر مرواريدها
پرو منسوب به رود پرو و لقب سرزمین قوم آند
پنوم پن پایتخت کامبوج و ماخوذ ازنام تپه ای است
پورتوریکو متشکل از دو کلمهء پرتغالی پورتو به معنای بندر و ریکو
به معنای ثروتمند و جمعاً یعنی بندر ثروتمند نام انگلیسی آن
ریچموند است
پيونگ يانگ پایتخت کره شمالی و به معنایصبح
تاشكند پایتخت ازبکستان و به معنای قلعهء سنگي
تاگار شهر
تانزانيا نام سابق آن تانگانیکا است که دریاچه ای به همین نام در
کنار آن است و همچنین ریشه در قوم تانگا دارد
تایلند به معنای سرزمین تای ها که از اقوام چینی هستند
نام دیگرش سرزمین هزار معبد است
تگزاس دوست
تگوسيگاپا نزديك خانه ارباب
تل آويو بهار
توكيو پايتخت شرقي
جاكارتا پایتخت اندونزی و به معنای محل پيروزي
چبل الطارق در جنوب اسپانیا و شمال مراکش که هم اکنون متعلق به
انگلیس است جون در زمان حملهء اعراب به اسپانیا طارق
بن زیاد آن را فتح کرد لذا به جبل الطارق به معنای کوه
طارق معروف شد نام قبلیش ستونهای هرکول بوده است
جده مادربزرگ
چاد به معنای دریاچه زیرادریاچهء بزرگی در آن قرار دارد
چک کشوری که قبلاً جزء چکسلاواکی بود نام قومی به همین
اسم به محلی که وارد بسیاری از زبانهای دیگر هم شده به
خودشان چخیا گویند
چین ماخوذ از چه این است چه ، سلسلهء پادشاهی متعلق به
قرن سوم پیش از میلاد است ایرانیها و هندیها به این کشور
چین گویند خودشان نام آن را " تی ین هوا" به معنای زیر
آسمانها گویند زیرا چینیها به امپراطوران خود منشاء
آسمانی می دادند نام قدیمیتر آن " چونگ هوا" به معنای
مملکت میانی است زیرا چینیها سرزمین خود را در وسط
جهان می پنداشتند
داكا پایتخت بنگلادش و به معنای پنهان
داكار پایتخت سنگال و به معنای درخت تمبرهندي
دانمارک متشکل از دو کلمهء دان و مارک به معنای سرزمین قوم
دان . دانها از سوئد به دانمارک آمدند نام قبلی آن ژوتلند
یا شوتلند به معنی سرزمین قوم شوت بوده شوتلندیها بعداً
به انگلستان مهاجرت کردند
داهومه نام قدیم بنین و به معنای داخل شكم-از الهه هاي محلي
دكن منطقه ای در هند و به سانسكريت دست راست
دوبلين پایتخت ایرلند و به معنای لنگرگاه سپاه
دوحه پایتخت قطر و به معنای خليج كوچك
دورتموند مصب رود دورت
دوسلدورف شهری در آلمان و ماخوذ از دهكده دوسل
دومینیکن دریانوردان اسپانیایی به یاد سنت دومینیک این نام را بر
آن نهادند
رانگون پایتخت کشور برمه و به معنایپايان دادن به حالت كشمكش
رباط پایتخت کشور مراکش و نام صومعه ای بوده است
رُن-راين نام رودی در اروپا و به معنای جريان اب تند
رودزيا سيسيل رودز استعمارگرکه این منطقه را تحت سلطهء خود
داشت هم اکنون این قسمت شامل دو کشور زیمبابوه و
زامبیا می گردد
رياض پایتخت عربستان سعودی و به معنای باغها
ريچارد شاه خشن
ريكياويك پایتخت ایسلند و به معنایپنجره اي كه از آن بخار بلند مي شود
ريودوژانيرو نام شهری در برزیل و به معنای روز ژانويه
ريودولاپلاتا نام شهری در برزیل و به معنای رودخانه نقره
زيمبابوه عمارت سنگي زیرا دارای معادن سنگ بوده است
سئول پایتخت کره جنوبی و به معنای دشت
سالونيك نام شهری در یونان و منسوب بهتسالونيكي خواهر اسكندر
سان فرانسيسكو فرانسواي مقدس
سانتا دومينيكو يكشنبه مقدس
سانتياگو سن ژاك یا یعقوب مقدس
سان مارینو از بزرگان مسیحیت بوده که در آن سرزمین رفته و اولین
حکومت جمهوری جهان را تاسیس کرد
سري ناگار نام شهری در کشمیر به معنای شهر سري
سريلانكا محترم و درخشان
سنگاپور شهرشيران
سنگال منسوب به قوم سِنِکا
سوازيلند منسوب به قوم سوازی
سودان مخفف بلادالسودان به معنی سرزمین سیاهان
سومالي نام قوم
سوئد منسوب به قوم سوئاز
سوئیس نام قدیم آن هِلوِتیا بوده انگلیسیها به آن شوازیلند گویند
سيدني پايه گذار موسسات دارالتاديب در استراليا(لرد سيدني)
سیشل منسوب و مخفف کاشف آن موردوسیشل
سيلان سينهالي-شير
شارل-كارل-چارلز نر
شانگهاي روي دريا
شي كوكو نام جزیره ایس در ژاپن و به معنای چهار سرزمين
شيلي سرزمين دوردست
صوفيه پایتخت بلغارستان و به معنای صوفيا-دانش و فرزانگي
غنا يك حكومت آفريقائي در قرون14و15
فرانكفورت نام شهری در آلمان و به معنای گذرگاه فرانكها
فليكس خوشبخت
فنلاند یا فینلاند یعنی سرزمین قوم فین
فيليپين منسوب به فيليپ دوم پادشاه اسپانيا زیرا اسپانیائیا
آنجا را قبلاً به تصرف خود در آورده بودند
قبرس ماخوذ از کیپروس یونانی به معنی سرزمین مس زیرا آنجا
محل استخراج مس بوده است
قطر قير
كاترين-كاتارينا شب زنده دار
كاراكاس پایتخت ونزوئلا و از قبائل بومي
كازابلانكا خانه سفيد
کاستاریکا از نامهایی که کریستف کلمب به آن داد و متشکل از دو کلمه کاستا به معنای ساحل و ریکا به معنای ثروتمند و جمعاً یعنی ساحل ثروتمند
كاليفرنيا داغ مثل كوره
كامرون 1: منسوب به کوه کامرون 2: ميگوها
کانادا به سرخپوستی محلی ینی محل اجتماع
كپنهاگ پایتخ دانمارک و به معنای بندر تاجران
كره پادشاهي كوريو
كفرناحوم دهكدهء خواب
كلمبيا مقتبس از كريستف كلمب
كمبريج پل طاقي
كنگو نام قوم ياكنگو
کنیا منسوب به کوه کنیا
كوالالمپور پایتخت مالزی و به معنای پيوستگاه دو رود گل آلود
كومور کشوری در آفریقا و به معنای قمر
كيتو پایتخت اکوادور و از قبائل بومي
كيليمانجارو کوهی در آفریقا و ماخوذ ازكوه انجارو و آنجارو یک خدای محلی است
كيوتو شهری در ژاپن و به معنای پايتخت شرقي
گابون مصب رودخانه
گامبیا منسوب به رود گامبی
گنگ نام رودی در هند و به معنای جريان آب
گواتمالا زمين درختان
گوادالوپ جزیره ای در آمریکای مرکزی و به معنای آبهاي زيبا
گينه یک پادشاهی قدیمی
لاپاز پایتخت بولیوی و به معنای صلح و آرامش
لاس وگاس دشتها
لايپزيك نام شهری در آلمان و ماخوذ از درخت زيرقون
لائوس منسوب به قوم لائوس که یکی از شاخه های قوم تای است
لبنان لبن-شير سفيد
لسوتو نام قوم
لوس آنجلس شهر فرشتگان
لوكزامبورگ در دو معنی به کار می رود 1: متشکل از دو کلمه لوکزان که از دوک های اروپایی بوده و بورگ یعنی شهر و جمعاً یعنی شهر لوکزان 2:دره كوچك
لهاسا پایتخت تبت و به معنای زمين خدايان
لهستان اقوام اسلاو در قرن ششم میلادی بین سه برادر تقسیم شدند که نام یکی از آنها لخ بود و نام سرزمین وی لخوانسا شد که همان لهستان است
ليسبون پایتخت پرتغال و به معنای آليسپو-شهراولين يا لنگرگاه خوب
لیختن اشتاین از خاندانهای سلطنتی اتریش
ليما پایتخت رو و نام رودخانه وسط شهر
مارتينيك نام جزیره ای در آمریکای مرکزی و به معنای گلها
مالديو کشور در حنوب هند وبه سانسكريت حلقهء جزيره ها
مالزی ماله ای یعنی منسوب به قوم ماله
مالگاش نام قبلی و پرتغالیش سنت لارنس بوده ولی بر اثر مهاجرت زیاد مالائیها از آسیا به آن جا به مالگاش معروف شد
مالي يك حكومت آفريقائي در قرون 14و15
مانهايم تجمع خانه هاي روستائي مان
مراكش قبيله مور
مكزيك نام عدای مورد پرستش آزتک ها
ملبورن از نخست وزيران
موزامبيك دگرگون شدهء موسی السامبیق که سازنده شهر است موگاديشو پایتخت سسومالی و به معنای پاك
موناکو سکونت گاه راهبان
مونته نگرو نام کشوری و به معنای كوه سياه
مونرويا پایتخت لیبریا و منسوب به دولتمند آمريكائي جيمز مونرو
مونيخ-مونيكا نام شهری در آلمان و به معنای زندگی رهبانی زیرا احتمالاً
سابقاً در آن جا دیر یا صومعه بوده است
میکرونزی جزیره ای در اقیانوسیه و به معنای جزیرهء کوچک
ناپل شهری در ایتالیا و ماخود از کلمه یونانی نئوپليس
نواكشوت بر روي چاه
نروژ منسوب به قوم نوردیک یا شماالی
نياگارا رعدآسا
نيس به يوناني نيكه پيروزي
نيكاراگوا يكي از رهبران بومي
نيوكاسل كاسل اردوي لژيونهاي رومي
واتیکان یکی از تپه های هقت گانهء شهر رم دراصل رم بر روی هفت تپه بنا گردیده است
وانواتو کشوری در اقیانوسیه و به معنایزمين بيرون آمده از اب
ولادي وستك بندری در روسیه و به معنای كسي كه بر خاور زمين تسلط دارد
ولاديمير كسي كه بر جهان تسلط دارد
ونزونلا ونيز كوچك
ويت نام به چيني سرزمين آنسوي مرزهاي جنوبي
وين تيان پایتخت لائوس و به معنای چوب و صندل
هائي تي کشوری در آمریکای مرکزی و به معنای زمين كوهستاني
هوانگهو رودی در چین و به معنای رودخانه زرد
هانوي پایتخت ویت نام و به معنای دلتاي رود سرخ
هاوانا پایتخت کوبا و به معنای چمنزار
هلند 1: درخت زار
2: ندرلند سرزمينهاي پست یعنی پائین تر از سطح دریا
هندوراس اعماق
هنگ كنگ بندر عطريات
هوكايدو جزيره درياي شمال
هونشو جزيره اصلي
هونولولو خليج حفاظت شده
يانگ تسه كيانگ رودي كه اوج مي گيرد
يمن سمت راست(نسبت به مكه)
من گارگین فتائی از ارامنهء ایران هستم .