ارامنهء فرانسه

ارامنهء فرانسه

ترجمه از گاگرین فتائی

 

 خیابان شانزلیزه پاریس

 

جمعیت کل     500000 – 400000

مناطق عمدهء سکونت        پاریس ، مارسی ، لیون ، والنس

 

ارامنه ای که در جمهوری جدید فرانسه (1) سکونت دارند ، اقلیتی قومی هستند همانند بسیاری از اعضاء دیاسپورای ارمنی (2)، اکثر ارامنهء فرانسه نیز بعد از قتل عام ارامنه بین سالهای 1923 – 1915  به این کشور مهاجرت کرده اند.             عده ابی هم بعداً به خاطر  درگیریها و کشمکشها  از نقاطی مثل لبنان ، سوریه ، مصر و عراق آمده اند .  اخیراً هم مهاجرانی از جمهوری ارمنستان به این کشور آمده اند .  از ایران نیز تعدادی به فرانسه رفته اند .

                                            

توزیع آماری

آمار تعداد ارامنه در فرانسه ، متغیر است اما تخمین زده می شود که تعداد آنها حدود 400000 تا 500000 نفر باشد . بر طبق سایت دیاسپورای ارمنی

ArmeniaDiaspora.com 400000 تفر ارمنی در فرانسه زندگی می کنند. مناطق عمدهء ارمنی نشین فرانسه شامل پاریس ( 200000 نفر) ، لیون          ( 100000 نفر) ، مارسی ( 80000نفر) و والنس ( 10000 نفر) است .

 

زمانهای قبل

یک کلیسا به سبک ارمنی در Germigny-des-Prés در جنوب  Pithiviers در رودخانهء لوار که همانند گوهری تنها در اعماق فرانسه گم شده است ،  یکی از نمونه های تماسهای ما بین فرانسه و مردم ارمنی در بین قرون دهم تا دوازدهم میلادی است  .

تماسهای مذهبی نیز در طی این دوره برقرار گردیدند که در قدیمی ترین گزارشات تاریخی مضبوط است . فرانسویها  حتی قبل از این هم هیچ شکی نداشتند که ارامنه در آینده ، نقش مهمی را ایفا خواهند کرد .

در دوران قرون وسطی ،  پیوندهای سیاسی و تجاری ما بین ارامنه و فرانسویها رشد کرد  . اول از همه علائق خونی بود که به نحو عالی در کاخهای پادشاهی دو ملت بسط یافت . آخرین نائب السلطنهء پادشاهی ارمنی کیلیکیه ، لیون ششم لوسینیان  Leon VI of Lusignanکه  از ریشهء فرانسوی بود در سال 1393 میلادی در پاریس درگذشته و در سنت دنیس باسیلیکا Saint Denis Basilica درست در شمال پایتخت فرانسه دفن گردید  . بعد از آن کاردینال ریچارد و کولبرت Colbert  به ارامنه در برپائی سمت های تجاری در فرانسه کمک نمودند .

 

قرون 20 و 21 میلادی

تاریخ ، راه خود را می پیمود و آسمانها رو به تاریکی می رفتند .  تاریخ قتل عام ، آغاز شد و فرانسویها بعضی وقتها حاضر بودند و برخی اوقثات خیر . بعد از عهدنامهء لوزان (3)   Treaty of Lausanne  در 1923 ارباب امور  فرانسوی احتیاج به کارگرانی داشتند و خیل عظیم پناهندگان و یتیمان ارمنی ترکیه ، مصر و لبنان بوسیله قایقها به مارسی رسیده و به سمت معادن و کارخانه های اطراف مارسی ، والنس ، گرنوبل Grenoble ، لیون و پاریس حرکت کردند . در آنجاها یک چهارم از یک میلیون ارمنی اسکان گزیده ، جوامع کوچک منسجمی بین 2000 تا 4000 نفر به وجود آوردند . بنیانهای جامعهء ارمنی فرانسه ، یک دست می باشد .

ارامنهء مهاجری که بین سالهای 1920 تا 1930 به فرانسه آمدند در میادین نبرد جنگ جهانی دوم و در راه مقاومت در طی اشغال فرانسه توسط آلمان نازی  برای فرانسه جنگیده و کشته شدند  .  آنها به خاطر اتحاد و یک پارچگیشان بها پرداختند .

. روابط میان فرانسویها و ارامنه در طی سالها حفظ شده و تحکیم یافته است. هزاران مهاجر جدید ،  بعد از آزار و اذیت ها در ترکیه 1956 و جنگهای داخلی لبنان  1975 موج بعدی مهاجرت ها را در بر می گیرند .  امروزه بسیاری از پسربچه هائی که حاصل این مهاجرتها و نقل مکاتها  هستند در حال تکمیل تحصیلاتشان در فرانسه ، تشکیل خانواده های ارمنی و فرستادن فرزندانشان به مدارس زبان ارمنی هستند .

امروزه کلاسهای درس ارمنی در تعدادی از محله ها با مدارس ابتدائی و کودکستانها ی کامل دو زبانه در نزدیک پاریس و مارسی تشکیل می شوند و در آنها چندین هزار کودک و نوجوان حاضر شده و مشغول به تحصیل هستند .

در سال 1983 حملهء خونبار به فرودگاه اُرلی پاریس Paris Orly airport به سرکردگی یک گروه جدائی طلب ارمنی به نام ارتش سری ارامنه برای آزادی ارمنستان ( آسالا) (4)یک فریاد عمومی را برپاداشت ولی علیرغم حملهء اُرلی ، اشغال کنسولگری ترکیه در پاریس در سال 1981 مشتاقانه از سوی پیر و جوان و از سوی گروههای گوناگون ،  مورد حمایت قرار گرفت .

مبارزه برای تصویب قطعنامهء محکومیت قتل عام ارامنه در شورای اروپا در 19 ژوئن 1987 در تظاهرات استراسبورگ به حال خود رها شد .

زلزلهء هفتم دسامبر 1988 ارمنستان و بسیج بزرگ جامعهء ارمنی فرانسه در کمک به قربانیان ، نه تنها موکداً بسیار سودمند بود بلکه ثابت کرد که علیرغم آنچه که گمان می رفت آنها دلواپس همزبانان خود هستند  . تلاش کامل صورت گرفته از سوی ارامنهء فرانسه به قربانیان زمین لرزهء ارمنستان ، احتمالاً          بی سابقه بوده است .

 

 

موسسات و انجمنهای ارمنی فرانسه

اولین ارامنه از زمانی که به فرانسه آمدند تغییر زیادی کرده اند آنها در جامعهء فرانسه به سرعت تبدیل به نیروی عالی محرکهء اقتصادی ، سیاسی و روشنفکری شدند

اتحادیهء عمومی نیکوکاران ارمنی (5) که در سال 1906 تاسیس شد  و بانی آن یعنی بوقوس نوبار  Boghos Nubar در 1921 به پاریس مهاجرت کرد ، یک قطب دیپلماتیک و سیاسی مسائل ارمنی است .  این اتحادیه بعداً شعباتی را در پاریس ، لیون ، والنس ، مارسی و نیس تاسیس نمود .

انجمن اجتماعی کمک به ارامنه (6) که به عنوان خانه های بازنشستگی و سالمندان ارامنه عمل  می کند ، قبل از این دوره تاسیس شده و در فرانسه منحصر به فرد است .  نهدهای ملی و اولین و بهترینشان یعنی کلیسای ارمنی پاریس که در سال 1905 تاسیس شد خیلی سریع و با هم در پاریس ایجاد شدند و ایفا کنندهء یک نقش اساسی در دفاع و حمایت از پناهندگان بوده اند .

 

فرانسه و قتل عام ارامنه

فرانسه ، یکی از کشورهائی است که قتل عام ارامنه را به رسسمیت شناخحته است .

علاوه بر این در سال 2006 مجلس فرانسه ، لایحه ای را در ایجاد قانونی ارائه داد که به موجب آن ، هرشخص انکار کننتدهء قتل عام ارامنه به حداکثر پنج سال حبس و پرداخت 45000 یورو محکوم می شد . علیرغم اعتراضات ترکیه ، مجلس ملی فرانسه ،  لایحهء جرم دانستن انکار قتل عام رنج آور ارامنه در سال 1913 به دست ترکیهء عثمانی را پذیرفت .

 

 

 

 

ارامنهء معروف فرانسه

نسل گوناگونی از ارامنه که یا به فرانسه آمده و یا در این کشور متولد شده اند تعدادی افراد مشهور را نظیر شارل آزناوُر  Charles Aznavour و کارگردان فیلم ، هانری ورنوی Henri Verneuil را تقدیم فرانسه نمود . پسران این پناهندگان هم بعداً افراد معروفی شدند نظیر آلن پروست Alain Prost ، یک رانندهء ( ماشین های مسابقه ای) قهرمان جهانی فرمول یک که پدرش ارمنی بود و نیز میکائل  لگراند Michel Legrand  آهنگساز که مادرش                      ( دِر میکائیلیان Der Mikaelian ) ارمنی بود

پناهندگان ارمنی در هنر نیز برجسته بودند . پاریس ، پر از خاطرات کم رنگی از هنرمندان معروفی است که در دوران خود ، اجرا کنندهء صحنه های معتبر و جذابی در پایتخت فرانسه بوده اند  آلیس ساپریچ Alice Sapritch ، گریگور اسلان Grégoire Aslan و ژاک هِلیان Jacques Helian  تنها چند نمونه از آنها هستند .

 

  ژان کلود کبابچیان  Jean-Claude Kebabdjian بنینان گذار و مدیر مرکز

تحقیقات دیاسپورای ارمنی (7) است .

 

ارامنهء مشهور فرانسه

آندره مانوکیان         André Manoukian آهنگساز و نوازندهء جاز

اِدوارد بالاذور          Édouard Balladur سیاست مدار جناح راست فرانسه و نخست وزیر فرانسه بین سالهای 1995 - 1993

آلِن پروست             Alain Prost قهرمان جهانی  رانندهء اتومبیل فرمول یک

نیکلاس پروست       Nicolas Prost راننده ماشین های مسابقه ای فرمول یک و ورزش موتورسواری  ELK

فرانسوا برلیند         François Berléand هنرپیشه

میشل وارتان           Michael Vartan هنرپیشه سینما و تلویزیون

سیلویه وارتان         Sylvie Vartan خواننده

هلن سِگرا               Hélène Ségara خواننده

پاتریک دِوِجیان        Patrick Devedjian سیاستمدار و از اعضاء ارشد حزب اتحاد برای جنبش مردمی Union for a Popular Movement در فرانسه

شارل آزناوُر            Charles Aznavour  خواننده و هنرپیشهء مشهور

هانری ورنوی          Henri Verneuil کارگردان معروف

میشل لوگراند Michel Legrand            آهنگساز ، رهبر ارکستر و پیانیست

آلیس ساپریچ           Alice Sapritch هنرپیشه ، او در 66 فیلم بین سالهای 1989 – 1950 ایفای نقش نموده است

گریگور اَسلان         Grégoire Aslan  هنرپیشهء تئاتر

ژاک هِلیان              Jacques Helian   هنرپیشهء تئاتر

آگوپ تِرزان             Agop Terzan ستاره شناس

هانری ترویا            Henri Troyat نویسنده ، تذکره نامه نویس ، مورخ و داستان نویس

آلن مانوکیان            Alain Manoukian طراح معروف لباس

آلن بوقوسیان           Alain Boghossian فوتبالیست بازنشسته و کمک مربی تیم ملی فوتبال فرانس

آلن میکلی( میکلیتاریان)  Miklitarian Alain Mikli طراح عینک های پیشرفتهء دست ساز

آنا کازیان                Anna Kasyan خوانندهء سوپرانوی اپرا

آرمن پتروسیان        Armen Petrossian مالک خاویار پتروسیان

آوِدیس آوِدیکیان       Avedis Avetikian هنرپیشه مردمی

دانیِل بیلالیان           Daniel Bilalian کارگردان برنامه های ورزشی تلویزیون فرانسه

دانیِل ژرارد             Danyel Gérard آهنگساز و خوانندهء پاپ

لِئون آرتور توتونچیان         Léon Arthur Tutundjian  نقاش

دیدیِر پاراکیان                   Didier Parakian  طراح

گئورگ گاروارنتس   Georges Garvarentz آهنگساز

هیلدا چوبائیان         Hilda Tchoboian فعال اجتماعی

ژان سی اسپینتتا      Jean C Spinetta رئیس ایر فرانس

ژان کارزو               Jean Carzou نقاش

ژان کارزو               Jean Carzou نقاش

ژان داملامیان          Jean Damlamian عضو سازمان ارتباطات از راه دور فرانسه

ژان فرانسوا دِکوئی   Jean François Dequi رئیس Sanofi-Aventis

ژان ژانسِم               Jean Jansem  نقاش

ژروم کلِمِنت            Jerome Clement رئیس شبکهء تلویزیونی آرته

ناربه منصوریان       Narbe Mansourian قهرمان جهانی وزنه برداری

پاتریک فیوری         Patrick Fiori خواننده

 

ساسون سیرمائِکس  Sassoun Sirmaeks رئیس و موسس Cvstos

سرژ چوروک           Serge Tchuruk رئیس آلکاتل

سِرژ آوِدیکیان          Serge Avédikian تهیه کنندهء فیلم

سیمون آبکاریان       Simon Abkarian هنرپیشه

واردان و گئورگ تارلوئیان  Vardan ana Gevork Tarloian معاونین گالیانو

یوری جورکایِف       Youri Djorkaeff فوتبالیست

آلن بِربِریان             Alain Berberian کارگردان

فرانسیس وِبِر          Francis Veber کارگردان

پاتریک بیتل            Patrick Bittel وکیل و حقوقدان معروف

فرانسیس کورکجیان  Francis Kurkjian صاحب عطر معروف کورکجیان

روبرت گودیگیان      Robert Guédiguian کارگردان فیلم ، نمایشنامه نویس و تهیه کنند

ذُسی آرمن               Rosy Armen  خواننده

ساشا پیتوئف           Sacha Pitoëff هنرپیشه

 

 

 

رسانه ها

مطبوعات ارمنی فرانسه

هاراچ Haratch ( به ارمنی Յառաջ )  یک روزنامهء ارمنی تاسیس شده در فرانسه بود . این روزنامه در سال 1925 از سوی شاوارش میساکیان      Schavarch Missakian  تاسیس شد و انتشار آن در ماه می 2009 متوقف شد و به جای آن نشریهء جدید " نور هاراچ "  Nor Haratch به صورت دو هفته نامه از 27 اکتبر 2009  شروع به کار کرده است (8) .

رادیو و تلویزیون

آیپ اف ام  AYP FM ، یک ایستگاه رادیوئی ارمنی فعال در پاریس و ناحیهء اطراف آن یعنی ایل دو فرانس است .

رادیوی ارمنی Radio Arménie  هم ایستگاه رادویی فعال در لیون و نواحی اطراف آن است .

رادیو گایانه Radio Gayané  هم ایستگاه رادیوئی فعال در فرانسه است

مذهب

اکثریت جمعیت ارمنی فرانسه تابع کلیسای حواری ارمنی ( از   فرقه ارتودکس ) و وابسته به اسقف نشین حوزهء اجمیادزین کلیسای حواری ارمنستان می باشند. اقلیتی تابع فرقه  کاتولیک ارمنی وابسته به کلیسای کاتولیک ارمنی و تعداد کمتری هم ارامنهء پروتستان انجیلی وجود دارد .

 

معرفی کلیساهای ارامنه در فرانسه

کلیسااهای ارتودکس حواری ارمنی  در منطقهء ایل دو فرانس Île-de-France فرانسه

 

Cathédrale Apostolique Arménienne St. Jean-Baptiste (Paris(

کلیسای جامع ارمنی حواری " یحیای تعمید دهنده "  د ر پاریس

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Grégoire l'Illuminateur (Chaville)

کلیسای حواری ارمنی " گریگور لوساوُریچ " ( روشنگر) در شاویه

 

Eglise Apostolique Arménienne Ste. Mère de Dieu (Issy-les-Moulineaux)

کلیسای حواری ارمنی " مریم مقدس"  در ایسی له مولینوز

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Pierre et St. Paul (Alfortville(

کلیسای حواری ارمنی " پولس و پتروس مقدس" در آلفوریویه

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Croix de Varak (Arnouville-Lès-Gonesse)

کلیسای حواری ارمنی" صلیب مقدس"  در آرنوویه له گانس

 

 

کلیساهای ارامنه در مناطق لیون و رون آلپ  Rhône-Alpes

 

Cathédrale Apostolique Arménienne St. Jacques (Lyon(

کلیسای حواری ارمنی  " یعقوب مقدس " در لیون

 

Eglise Apostolique Arménienne Ste. Mère de Dieu (Décines(

کلیسای حواری ارمنی " مریم مقدس"  در دِسین

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Grégoire l'Illuminateur (St. Etienne(

کلیسای حواری ارمنی " گریگور لوساوُریچ مقدس "  در سنت اتیِن

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Nichan (Charvieu-Chavagneux(

کلیسای حواری ارمنی "  نشان مقدس " در شارویو – شاوانیوز

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Sahak (Valence(

کلیسای حواری ارمنی " ساهاک مقدس " در والنس

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Grégoire l'Illuminateur (Valence(

کلیسای حواری ارمنی "  گریگور لوساوُریچ مقدس "  (  در والنس)

 

Eglise Apostolique Arménienne (Grenoble(

کلیسای حواری ارمنی در گرنوبل

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Nicolas (Romans(

کلیسای حواری ارمنی"  نشان مقدس " در رومنس

 

Eglise Apostolique Arménienne (Vienne(

کلیسای حواری ارمنی در وین

 

 

کلیساهای ارامنه در مناطق مارسل و سود Sud

 

Cathédrale Apostolique Arménienne Saint-Sahak et Saint-Mesrob Serpotz Tarkmantchaz (Saints traducteurs) (Marseille(

کلیسای جامع حواری ارمنی " مترجمین ، ساهاک و مسروپ مقدس " در مارسی

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Grégoire l'Illuminateur (Beaumont, Marseille

کلیسای حواری ارمنی " گریگور لوساوُریچ مقدس " در بیه مونت مارسی

 

Eglise Apostolique Arménienne Ste. Mère de Dieu (Ste. Marguerite, Marseille(

کلیسای حواری ارمنی " مریم مقدس " ( در سنت مارگریت مارسی)

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Sahak et St. Mesrob (St. Jérôme, Marseille(

کلیسای حواری ارمنی " ساهاک و مسروپ مقدس " ( در  ژروم مارسی)

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Garabed (St. Antoine, Marseille(

کلیسای حواری ارمنی "  گاراپت مقدس " ( در سن آنتونی مارسی)

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Thaddée et St. Barthélémy (St. Antoine, Marseille)

کلیسای حواری ارمنی " تادئوس و بارتوقیموس مقدس " ( در سن آنتونی مارسی)

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Jacques (Marseille)

کلیسای حواری ارمنی " یعقوب مقدس " مارسی

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Kévork (St. Loup, Marseille)

کلیسای حواری ارمنی " گئورگ مقدس"  ( در سن لوپ مارسی)

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Sauveur (La Ciotat)

کلیسای حواری ارمنی " نجات دهندهء مقدس " در لاسیوتا

 

Eglise Apostolique Arménienne Ste. Mère de Dieu (Nice)

کلیسای حواریارمنی "  مریم مقدس "  در نیس

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Jean (Saint-Raphaël)

کلیسای حواری ارمنی "  یوحنای مقدس"  در سن رافائل

 

Eglise Apostolique Arménienne St. Vartan (Avignon)

کلیسای حواری ارمنی " وارتان مقدس "  در آوینیون

 

The Armenian Catholic Church (Eglise Armenienne Catholique) has these churches:

کلیساهای ارامنهء کاتولیک در فرانسه

 

Cathédrale Sainte-Croix de Paris des Arméniens Catholiques de France (Paris)

کلیسای ارامنهء کاتولیک " صلیب مقدس "  فرانسه در پاریس

 

Eglise Armenienne Catholique Saint Grégoire l'Illuminateur (Arnouville-Lès-Gonesse)

کلیسای ارامنهء کاتولیک " گریگور لوساوُریچ مقدس " در آرنوویه له گانس

 

Eglise Armenienne Catholique (Lyon)

کلیسای ارامنهء کاتولیک لیون

 

Eglise Armenienne Catholique Saint Grégoire l'Illuminateur (Marseille)

کلیسای ارامنهء کاتولیک " گریگور لوساوُریچ مقدس "  مارسی

 

Eglise Armenienne Catholique Saint Nerses Shnorhali (Saint Chamond)

کلیسای ارامنه کاتولیک "  نرسس شنورهالی مقدس " در سن شامود

 

Eglise Armenienne Catholique (Valence)

کلیسای ارامنهء کاتولیک والنس

 

کلیساهای ارامنهء پروتستان انجیلی شامل سه کلیسا در مارسی ، یک کلیسا در پاریس می باشند  و همچنین کلیساهای آنها در ایسی له مولینوز Issy-les-Moulineaux ، لاسیوتا La Ciotat ، آلفورویه Alfortville ، آرنوویه  له گانس Arnouville-Lès-Gonesse ، بور له والنس Bourg-Lès-Valence ، دِسین Décines ، لیون ، مونته لیمار Montélimar و پون دِ آبِتاس Pont d’Aubenas فعالند .

 

 

 

زیرنویس

 

1: فرانسه از زمان انقلاب کبیر و براندازی نظام سلطنتی و تشکیل حکومت جمهوری تا به حال ،  پنج بار حکومت جمهوری تشکیل داده که نام آنها به ترتیب ، جمهوری اول ، جمهوری دوم ، جمهوری سوم ، جمهوری چهارم و جمهوری پنجم است که آخرین جمهوری فرانسه یعنی همان جمهوی پنجم است که از پنجم اکتبر 1958 تا کنون برپا شده و بانی آن شارل دوگل بوده است .

2:دیاسپورای ارمنی به معنای ارامنه ای است که به دلائل گوناگون نظیر قتل عام ، جنگ و درگیری و کشمکش و سایر عوامل از زادگاه اصلی خود به سایر نقاط جهان کوچانده یا پناهنده شده و یا گریخته و یا مهاجرت نموده اند . جامعهء دیاسپورای ارمنی با هفت میلیون نفر در جهان ، یکی از معروف ترین جوامع دیاسپورای جهان  است . این جامعه از این لحاظ نیز معروف است که هفت میلیون از کل جمعیت ده میلیون نفری ارامنه را شامل می شود یعنی دو  سوم جمعیت ارامنه در خارج از خاک ارمنستان کنونی زندگی می کنند  که علت عمدهء آن  قتل عام  ارامنه و به تبع آن کوچاندن ، گریختن  ، پناهندگی و مهاجرت ارامنه بوده است. ارامنه به دیاسپورای جامعهء خود ، اسپیورکاهایوتویون به ارمنی սփյուռքահայություն  و به انگلیسی spiurkahayutiun  گویند

3: پیمان لوزان ،  نام یک پیمان آشتی بود که در تاریخ ۲۴ ژوئیه ۱۹۲۳ در لوزان سوئیس به امضاء رسید.

این پیمان ، وضعیت تقسیم‌ بندی بخش‌های آناتولی و ترکیه شرقی امپراتوری فروپاشیده عثمانی را مشخص کرد. پیمان لوران ،  پیمان سِور را که در سال ۱۹۲۰ توسط دولت عثمانی امضاء شده بود فسخ کرد.

پیمان لوزان باعث به رسمیت شناخته شدن کشور تازه ‌بنیاد ترکیه از سوی کشورهای جهان شد.

کنفرانس لوزان برای پایان دادن به جنگ در خاور نزدیک در شهر لوزان سوئیس بین کشورهای ذینفع برقرار شد. پیمان سور لغو گردید و واژه «مسئله شرق» دیگر به‌ کار نرفت.

پیمان لوزان تکلیف فاتحان جنگ جهانی اول و همچنین یونان و بلغارستان را با ترکیه و همچنین وضعیت مرزهای این کشور را که بر جای امپراتوری عثمانی نشسته بود روشن ساخت.

پیمان لوزان ،  پایان جنگ ۱۹۲۱-۱۹۲۲ میان ترک‌ها و یونانی‌ها را مشخص می‌کند و منافع ترکیه را بهتر از پیمان سور تآمین کرد.

طرف‌های این  پیمان در یک ‌سو ترکیه و در سوی دیگر کشورهای یونان فرانسه بریتانیا ایتالیا ژاپن رومانی و پادشاهی صرب‌ها کروآت‌ها و اسلوونی‌ها بودند.

4:Armenian Secret Army for the Liberation of Armenia (ASALA),

5: The Armenian General Benevolent Union

6: The Armenian Social Aid Association

7: Centre de Recherches sur la Diaspora Arménienne

8: البته نشریه هاراچ تنها یکی از نشریات ارمنی منتشر شده در فرانسه است و جامعهء ارمنی پانصدهزار نفری فرانسه قطعاً دارای نشریات ، مجلات و کتاب خانه های گوناگونی است .

 

 

 منابع

1: en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_France

2: a b ArmenianDiaspora.com - ARMENIAN POPULATION IN THE WORLD

3: French) Proposition de loi complétant la loi n° 2001-70 du 29 janvier 2001 relative à la reconnaissance du génocide arménien de 1915, National Assembly of France, 12 April

4: French) legislative file of the French National Assembly; vote tally

5: AGBU - Jean-Claude Kebabdjian

6: en.wikipedia.org/wiki/André_Manoukian

7: en.wikipedia.org/wiki/Édouard_Balladur

8: en.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Prost

9: en.wikipedia.org/wiki/François_Berléand

10: en.wikipedia.org/wiki/Michael_Vartan

11: en.wikipedia.org/wiki/Sylvie_Vartan

12: en.wikipedia.org/wiki/Hélène_Ségara

13: en.wikipedia.org/wiki/Patrick_Devedjian

14: en.wikipedia.org/wiki/Michel_Legrand

15: fa.wikipedia.org/wiki/جمهوری_پنجم_فرانسه

16: fa.wikipedia.org/wiki/پیمان_لوزان

17: en.wikipedia.org/wiki/List_of_French_Armenians