مراسم تدفین ارامنه
مراسم تدفین ارامنه
گارگین فتائی
بنا به درخواست تعدادی از خوانندگان نظری اجمالی خواهیم داشت به مراسم تدفین ارامنه
در ابتدا در زمان قبل از مرگ هنگامی که متوفی هنوز زنده است اما به حدی ناتوان شده که از انجام اعمال فیزیکی هم قاصر است مراسمی موسوم به آخرین تدهین برای وی اجرا می شود که یکی از هفت آئین مسیحیت است و بر اساس آن کشیش به بالای سر بیمار آمده و با خواندن دعاهای مخصوص از خداوند برای وی طلب مغفرت و آمرزش می کند زیرا خود بیمار قادر به دعا خواندن نیست و از این طریق سعی می شود بار گناهان وی در آن جهان و در هنگام ایستادن در داوری در پیشگاه خداوند سبک تر شود .
لازم به ذکر است که در مسیحیت اصلی وجود دارد که بر اساس آن هیچ کس بی گناه نیست و کلاً انسانها بی گناه نیستند البته برخی از فرقه های مسیحی برای قدیسین ، بی گناهی و معصومیت را می پذیرند که از جمله آنها کلیسای حواری ارمنی است اما در مورد افراد عادی اجماع بر عدم بی گناهی کامل است .
در هنگام مرگ ، پزشک بر بالای سر متوفی آمده و گواهی لازم را صادر می کند .
بعد از صدور گواهی پزشک بقیه امور توسط شورای خلیفه گری ارامنه صورت می گیرد .
در ابتدا به شورای خلیفه گری رفته و با ارائه گواهی پزشک خواهان انجام مراسم مربوطه می گردیم .
اول آمبولانس را فرستاده و تابوت را در آن قرار داده و به سردخانه آرامگاه ارامنه می برند .
در صورتی که متوفی قبلاً برای خودش قطعه زمین نگرفته بااشد باید هزینه زمین را هم پرداخت کند همچنین هزینه مراسم تدفین و کشیش هم پرداخت می گردد .
البته مرگ وی هم طی یک آگهی در روزنامه اعلام شده و روز تدفین وی نیز در آن آگهی اعلام می شود همچنینی روز هفتم و چهلم و سالگرد هم در مواقع نزدیک به آن اعلام می شود .
در حال حاضر اکثریت قریب به اتفاق آگهیهای فوت ارامنه ایران در روزنامه آلیک اعلان می گردد البته اگر متوفی دوستان و همکارانی ئغیر ارمنی داشته باشد در یک روزنامه فارسی زبان کثیرالانتشار هم آگهی فوت وی اعلام می شود که بیشتر روزنامه اطلاعات مد نظر می باشد .
در روز بعد کشیش به منزل متوفی یا آشنایان وی آمده و کفت میت را با خود آورده و روی آن روغن مقدس می ریزد که به آن در ارمنی مِرون meron گویند و به معنای این است که آن متوفی به عنوان یک شخص مسیحی از این دنیا می رود .
نزدیکان متوفی کفن میت را با خود به آرامگاه برده و در اتاق مخصوصی وی را غسل داده و کفن را می پوشانند .
بعد از پوشاندن کفن ، وی را در تابوت گذاشته و همراه با گلهای ترحیم یا ذزاقکه بساک tsaghkepsak به کلیسای کوچک ارامگاه می آروند در آرامگاههای ارامنه کلیسایی وجود دارد که صرفاً به منظور مراسم تدفین طرح ریز شده به این کلیساهای کوچک در ارمنی مادور mathur
و در انگلیسی چاپل chapel گفته می شود .
قبل از بردن تابوت به مادور ، آن را در بیرون کلیسا روی سنگ مخصوصی می گذارند و آشنایان و حاضرین تابوت و چهره متوفی را دیده و برای آخرین بار به خداحافظی این جهانی از وی پرداخته و به گریه و تاثر می پردازند .
بعد از آوردن تابوت به مادور ، آن را بر روی سنگی که وسط کلیسا و برای گذاشتن تابوت ساخته شده می گذارند و حاضرین همگی شمعی روشن به دست به همراه کشیش و رو به سوی محراب کلیسا دعا می خوانند .
پس از اتمام مراسم دعا نزدیک ترین کسان وی هر کدام یک لبه تابوت را می گیرند و چند نفر هم گلهای مراسم تدفین را پیشایش حمل می کنند .
تابوت را به قطعه زمین مربوط به خود آورده و کشیش به نزدیکانش می گوید که هر کدام مشتی خاک روی تابوت بریزند و سپس تابوت را داخل قبر گذاشته و در کنار قبر هم ظرف کندر وجود دارد که حضار با ریختن کندر در داخل ظرفی که با آتش روشن نگه داشته می شود می گویند
Աստւած օրհնի նրա հօգին
Asdvats orhni nra hokin
خداوند او را بیامرزد
در این هنگام کشیش به خواندن دعای ویژه م خاکسپاری است و البته گریه ها و تاثرها هم ادامه می یابد .
پس از پایان مراسم ، اعلام می شود که حضار برای صرف غذا به خانه یکی از آشنایان و یا به سالنی که برای این منظور کرایه شده است تشریف بیاورند که به این مراسم هوکه بادار به ارمنی հօգէ պատառ و به انگلیسی hoke badar گویند
در هنگام صرقف غذا قبل از آن کشیش دعای الهی یا دِروناکان آقوتک Derunakan aghotk را می خواند که محتوای آن این چنین است
Տերունական աղօթք
Derunakan aghotk
دعای الهی
Հայր մեր
Hayr Mer
Our Fathe
پدر ما
Hayr mer vor hergins yes;
Հայր մեր որ յերկինս ես
Our father who art in heaven
ای پدر ما که در اسمانی
Soorb yeghitzi anoon ko.
սուրբ եղիցի անուն քո.
Hallowed be thy name
نام تو مقدس باد
Yegetze arkayootyoon ko;
եկեսցէ արքայութիւն քո.
Thy kingdom come
ملکوت تو بیاید
Yeghitzin gamk ko
եղիցին կամք քո
Thy will be done
ارادهء تو برقرار گردد
որպէս յերկինս եւ յերկրի:
Vorbes Hergins yev hergri
On earth as it is in heaven
بر روی زمین چنانکه در آسمان است
Uzhatz mer hanabazort door mez aysor.
Զհաց մեր հանապազորդ՝ տո՛ւր մեզ այսօր:
Give us this day our daily bread
نان کفاف ما را روز به روز به ما بده.
Եւ թո՛ղ մեզ զպարտիս մեր,
Yev togh mez uzbardis mer
And forgive us our trespasses
و گناهان ما را ببخش
որպէս եւ մենք թողումք մերոց պարտապանաց:
vorbes Yev menk toghoomk merotz bardabanantz.
As we forgive those who trespass against us
زیرا که ما نیز هر قرضدار خود را می بخشیم
Եւ մի՛ տանիր զմեզ ի փորձութիւն,
Yev mi danir uzmez ee portzootyoon;
And lead us not into temptation
و ما را در ازمایش میاور
այլ փրկեա ի չարէ:
Ayl purgya uzmez ee chare.
But deliver us from evil
بلکه ما را از شریر رهایی ده
Զի քո է արքայութիւն եւ զօրութիւն եւ փառք յաւիտեանս. ամէն:
Ziko e arkayootyoon yev zorootyoon yev park havidyans, Amen.
For the kingdom, the power and the glory are yours, now and forever, Amen
زیرا ملکوت و قوت و جلال تا ابدالاباد از ان توست، امین
در این هنگام یکی از آشنایان نزدیک متوفی بلند شده و از حضور حاضرین تشکر نموده و کشیش هم در باره زندگی و اعمال متوفی توضیحاتی می دهد .
بعد از سه روز مرسم سوم وی شروع می شود که در این هنگام هم آشنایان وی بر سر قبر می روند و دعاهایی خوانده می شود .
البته عکس متوفی همراه گل روی میز مخصوصی گذاشته می شود و در آخر هم چه در آرامگاه و چه در سالن نزدیکان متوفی ایستاده و حضار با هر یک از آنها دست داده و می گویند خداوند او را بیامرزد و غم آختران باشد.
در مراسم هفتم آشنایان به اتفاق کشیش بر سر قبر متوفی رفته و طی خواندن دعایی صلیب وی را روی قبرش می گذراند لازم به توضیح است که بر سر قبر هر متوفی در آرامگاه ارامنه باید صلیبی ساخته شده از آهن نصب گردد که نصب این صلیب در زور هفتم صورت می گیرد .
مراسم چهلم هم برگزار می گردد که البته با توجه به تعداد حضار ممکن است سالنی برای صرف غذا کرایه شود .
گفته می شود که روح میت تا چهل روز روی زمین سرگردان است .
مراسم سالگرد هم برگزار می شود که آن هم توام با دعاهای مخصوصی است و در مراسم سالگرد سنگ قبر متوفی بر روی قطعه زمینش گذاشته می شود .
البته برای طراحی سنگ قبر، افراد مخصوصی وجود دارند که نزدیکان متوفی طرح مورد نظرشان را با آن استاد در میان می گذارند و استاد نیز بر اساس طرح پیشنهادی آن سنگ قبر را می سازد .
معمولاً سنگ قبرها به صورت صلیب طرح ریزی می شود و روی آن عکس متوفی و همچنین برخی اوقات عکس مریم مقدس هم گذاشته می شود
البته طرح سنگها می تواند متنوع نیز باشد .
آشنایان نزدیک متوفی تا یک سال و آشنایان دور وی تا روز هفتم مرگ وی لباس سیاه بر تن دارند .
برای دریافت گواهی فوت متوفی نیز به شورای خلیفه گری رفته و با ارائه قبض پرداخت وجوه ، شورای خلیفه گری معرفی نامه ای مبنی بر ارائه به اداره ثبت می دهد که براساس آن اعلام می شود که متوفی شخصی ارامنی و مسیحی بوده و بر اساس آن معرفی نامه به همراه گواهی پزشک و شناسنامه متوفی به اداره ثبت احوال رفته و با ارائه آن مدارک به ثبت احوال ، گواهی فوت صادر شده و شناسنامه متوفی هم سوراخ و باطل می گردد
من گارگین فتائی از ارامنهء ایران هستم .