ارامنهء افغانستان
ارامنهء افغانستان
ترجمه و زیرنویس از گارگین فتائی
سابقاً یک اجتماع کوچک ولی مهمی از ارامنه در کابل پایتخت افغانستان وجود داشت ولی آنها در سال ۱۸۹۷از افغانستان اخراج شدند .
تاریخ
در سال 1755 یک میسیونر فرقهء ژزوئیت یا یسوعی(۱) به نام جوزف تفنتالر Joseph Tiefenthaler گزارش داد که « سلطان احمد شاه بهادر» چند تفنگدار ارمنی را از لاهور به کابل آورد
از خلیفه گری جلفای اصفهان(۲) ، کشیش هایی برای اجتماع ارامنهء افغانستان فرستاده شدند ولی هیچ کشیش ارمنی بعد از سال ۱۸۳۰به افغانستان نیامد . ئر سال ۱۸۳۲میسیونری به نام جوزف وولف Joseph Wolff به کابل آمده و برای ارامنه به زبان فارسی موعظه می کرد و به حساب او جامعه ارمنی 23 نغفر بود . میسیونرهای انگلیسی ، علاقه مند به استفاده از جامعهء ارمنی برای انجام امور مربوط به میسیونری در کابل بودند (۳)
کلیسای ارمنی در بالا حصار Bala Hissar در طی جنگ دوم میان افغانها و انگلیسیها از سوی گروه انگلیسی تخریب شد . جامعهء ارمنی ، خسارت خود را از اداره خارجی بریتانیا و کشورهای مشترک المنافع (۴) دریافت کرد اما آن کلیسا هرگز بازسازی نشد.
به نظر می آید که هیچ کشیش تمام وقت ارمنی در آن زمان در افغانستان نبوده است اما کلیسای انگلیکان در پیشاور در اواخر قرن نوزدهم ، کشیشی برای تعمید آنها فرستاد
گزارشهای انگلیسی نشان می دهد که در سال ۱۸۷۰هجده ارمنی در کابیل باقی ماندند . یک مرد ارمنی به نام " لوکاس آ جوزف " Lucas A. Joseph که به نام " سرووردین خان " Serwurdin Khan هم معروف بود ، کارخانجات سازندهء باروت در جلال آباد را اداره می کرد .
در سال ۱۸۹۶عبدالرحمان خان - امیر افغانستان - حتی نامه ای برای جامعهء ارمنی مقیم کلکته فرستاد و از آنها تقاضا کرد که ده یا دوازده نفر از خویشاوندنانشان را برای رفع تنهایی همزبانانشان که تعدادشان رفته رفته رو به کم شدن بود بفرستند ولیکن هیچ یک از ارمنیان کلکته حاضر به پذیرش این پیشنهاد نشد . سال بعد آخرین بازماندگان ارامنهء افغانستان بعد از نامهء سلطان عبدالحمید دوم به حاکم افغانستان در مورد تردید به وفاداری ارمنیان از افغانستان به کلکته اخراج شدند
در طی تهاجم شوروی به افغانستان ، تعدادی از ارامنه به همراه نیروهای صلیب سرخ به افغانستان آمدند. این افراد کهنه کار و ماهر بر طبق گزارشات ، وقتی که در جولای ۲۰۰۹ارمنستان اعلام کرد متخصصین و مشاوران پزشکی را در جهت کمک به نیروهای امداد امنیت بین المللی سازمان ملل(۵) گسترش داده است علاقه مند به برگشت دوباره به افغانستان بوده اند
مادور Madurیا چاپل Chapelارامنیان در افغانستان
در چند ماه اخیر ، نیروهای ارمنی حافظ صلح سازمان ملل در افغانستان با تلاش مداوم خود در پایگاه خود در استان کندوز Kunduzموفق به ساخت یک مادور(۶) یا چاپل ( کلیسای کوچک ) شدند آنها این کار را با راهمنمائیها و از طریق " ورتانِس آبراهامیان" Vertanes Abrahamian ، رهبر روحانی نیروهای نظامی جمهوری ارمنستان در افغانستان و اسقف تعیین شده از سوی گارگین دوم – اسقف اعظم و جاثلیق کل ارامنهء جهان – و با نمایندگی اعطا شده از سوی سیران اوهانیان Seyran Ohanian وزیر دفاع ارمنستان انجام دادند . در 24 جولای ۲۰۱۰مراسم تقدیس آن انجام شده و آبراهامیان ، کلیهء مراسم عبادی لازم را انجام داده و اقلام و اموال ضروری مربوط به کلیسا را با خود از اجمیادزین(7) به افغانسیتان خواهد آورد
زیرنویس
۱: ژزوئیت (یسوعی ها) Jesuit
در سال ۱۵۳۴تأسیس شد. بانی آن ایگناتیوس لویولایی است که وارد خدمت پاپ شد و سپس سوگند رهبانیت خورده بود. از اصول مهم آنها اطاعت محض از پاپ بود. آنها آموزشگاههای زیادی بنیان نهادند و برای رسیدن به هدف خود به هر وسیله ای متوسل می شدند. آنها پیروان خود را افرادی مطیع ساخته و به آزادی فردی توجهی نداشتند با این وجود معتقد به نظریه اختیار بودند
بانی اسپانیایی این فرقه همراه دوستانش انجمن عیسی را به وجود آوردند.آنها به اصول سنتی زندگی اجتماعی پشت پا زده و نظم و انضباط شدید برآنها حکمفرما بود. آنها دوره آموزش طولانی را پشت سرگذاشته و در نظر آنها اطاعت از اراده مافوق به منزله اطاعت از اراده خدا بود. آنها آماده بودند به هر کجا که پاپ نیاز می دید رفته و هر کاری را که لازم بود انجام دهند و افرادی واعظ و اهل جدل بودند. در سال ۱۷۷۳پاپ کلمنت چهاردهم به سرکوب آنها پرداخت ژزوئیت ها هنوز هم به موجودیت خود ادامه می دهند.
کلیسای فرقه آزوئیت ها در ایران در سال ۱۶۵۲م به دست اسقف ریکوردی در محله قینان اصفهان بنا شد که اسم کلیسا نیز کلیسای ژزوئیت است
۲: حیطهء خلیفه گری جلفای اصفهان ، علاوه بر اصفهان و جنوب ایران ، کشورهای شبه قارهء هند و افغانستان را هم در بر می گیرد
۳: ولی آنها در این کار خود موفق نشدند و ارذامنه ، مایل به این کار نبودند در واقع مذهب در میان ارامنه حالت قومی و درونی دارد و آنها به سایر ادیان و پیروانش احترام می گذارند و اگر ارامنه ای می باشند که به این کار مبادرت می نمایند در واقع ارامنهء پیرو کلیساهی دیگر غیر از کلیسای حواری ارمنی می باشند
4:the British Foreign and Commonwealth Office
5: the United Nations' International Security Assistance Force:
۶: مادور و یا به انگلیسی چاپل ، یک کلیسای کوچک است که معمولاً برای انجام مراسم دینی برای یک اجتماع کوچک ساخته می شود . حُسن اینگونه کلیساها در این است که در صورت نبود جمعیت ارامنه هم از آنها به عنوان کلیسایی جهت انجام مراسم مربوط به یادبود مردگان استفاده می شود . کلیساهای داخل قبرستانهای ارامنه همگی مادور یا چاپل هستند .
۷: Edjmiatsin یا اوج کلیسا ، اسقف نشین اصلی ارامنهء جهان است که در شهر اجمیادزین در ارمنستان واقع است در واقع احکام و دستورات صادره از سوی این کلیسا برای ارامنه حالت مرجعیت دارد
منابع مورد استفاده
1: ویکیپدیای انگلیسی
en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Afghanistan
2:Hughes, Thomas P. (1893), "Twenty Years on the Afghan Frontier", TheNewYorkIndependent45:455–456, http://anglicanhistory.org/india/tphughes/twenty_years1893.html, retrieved 2009-07-26
3:Seth, Mesrovb Jacob, "Chapter XVI: Armenians at Kabul - A Christian colony in Afghanistan", Armenians in India, from the earliest times to the present day: a work of original research, Asian Educational Services, ISBN 9788120608122
4:www.armenians.net/.../Armenian-chapel-to-be-blessed-in-Afghanistan
من گارگین فتائی از ارامنهء ایران هستم .