فرق بین عدالت Justice ، انصافEquity و مساواتEquality

گارگین فتائی

.

عدالت   یا دادگری ، انصاف و مساوات یا برابری سه مفهمومی هستند که بویژه در  سیستم حقوقی مملک انگلیسی زبان و   بخصوص انگلستان و آمریکا  بسیار به کار می روند.

این مفاهیم در نظام حقوقی ایران و در زبان فارسی هم هستند اما معمولاً در معنی و مفهوم یکی گرفته و هر کدام را معادل دیگری می آورند .

واقعیت این است که این سه مفهوم با هم تفاوت های ظریف و  در خور تامل دارند.

عدالت که  از ریشه  کلمه عدل می آید  به معنی دادن حق به هر کس تا آن حد که باید باشد است یعنی دادن حق  یا چیزی به هر کس تا حدی که سزاراو آن است بنابراین عدالت با مفهوم شایستگی  و لیاقت و صلاحیت ارتباط پیدا می کند.

انصاف که از ریشه کلمه  نصف می آید  به معنی دادن حق یا چیزی به هر کس به اندازه ای که به آن نیاز و احتیاج دارد  تا نیازش   رفع شده و به موفقیت برسد بنابراین مفهوم انصاف با رفع و نیاز و رسیدن به  موفقیت ارتیاط پیدا می کند وتبعاً نیازهای اشخاص نسبت به هم متفاوت و مختلف است

مسااوات یا برابری به معنی برابر بودن افراد در همه امور است   تا تبعیض برطرف گردد و یکی بر دیگری برتری نداشته باشد  بنابراین مفهوم برابری و مساوات هم با مفهوم  رفع تبعیض ارتباط پیدا می کند

هر چیزی که عدالانه باشد الزاماٌ منصفانه نیست

مثلا فرض کنید  دو نفردر یک جایی کار می کنند اگر یکی از آنها  ساعات کمتری کار کند اما به هر کدام از آنها به اندازه نیازشان پول بدهیم  این انصاف هست ولی عدالت نیست چون کسی که بیشتر کار کرده شایسته و سزاروار دریافت مزد بیشتری است  و کسی که کمتر کار کرده شایسته دریافت مزد کمتری هر چند که بیش از آنچه کار کرده نیاز و احتیاج داشته باشد

هر چیزی که عادلانه باشد الزماً نباید برابر باشد

مثال فوق در مورد برابری هم صدق می کند اگر به  هر دو یک اندازه حقوق بدهیم  به این عنوان که می خواهیم مساوات اجرا شود  در حق  کسی که بیشتر کار کرده ظلم کرده ایم 

در واقع ما با اجرای عدالت ، شایستگی را برقرار می کنیم تا بی عدالتی رفع گردد

با اجرای انصاف ، نیاز های مختلف را رفع می کنم و  موفقیت   و رفاه برقرار می کنیم تا در حق کسی بی انصافی صورت نگرفته باشد  

با اجرای مساوات،  تبعیض و را از میان می بریم تا نابرابری صورت نگیرد   

نتیجه

عدالت به معنی دادن چیزی یا حقی به هر کس اندازه لیاقتش

انصاف به معنی دادن چیزی یا حقی به هر کس اندازه نیازش

مساوات به معنی دادن چیزی یا حقی به هر کس اندازه برابر