زلزله خیز ترین نقاط دنیا

 

نقشه مناطق زلزله خیز جهان

 

 

 

نقشه شدت زلزله در ایران

 

محیط زیست - زلزله همواره ذهن ما ایرانیان را به خود مشغول کرده است و بسیاری از ما همواره این ترس مزمن را همراه خود داریم.هادی معیری نژاد- یک مطالعه درباره زلزله خیز ترین نقاط دنیا این ترس مزمن را توجیه می کند همچنین اظهار نظر های گاه به گاه مسئولین را که درباره این پدیده و تبعات آن صحبت می کنند.

البته مردم در ژاپن زیستن با این پدیده را یاد گرفته اند اما ما مدارا با ترس چه خواهد شد را.

اما مناطق زلزله خیز دنیا در حالت کلیبه 3 دسته تقسیم می‌شوند اما در تقسیم بندی دقیقتر 5 شهر یا نقطه دنیا، زلزله‌خیزترین شهرهای جهان محسوب می‌شوند .

 

 کمربند پیرامون اقیانوس آرام

بیش از دو سوم زمین لرزه‌های جهان در این منطقه با دو سمت شرقی (سواحل غربی قاره‌های آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی) و غربی اقیانوس آرام (سواحل شرقی روسیه، چین، ژاپن، گینه، استرالیا و زلاند نو) رخ می دهد.

پوسته زمین در گرده ماهی وسط اقیانوس اطلس در حال زایش بوده و عرض اقیانوس اطلس در حال افزایش است. به عکس دو سوی اقیانوس آرام تحت فشار است و سواحل چین و ژاپن و کالیفرنیای آمریکا همواره شاهد زمین لرزه‌های شدید است.

جالب اینکه در سواحل اقیانوس اطلس کمتر زمین لرزه رخ می‌دهد. سواحل غربی قاره‌های اروپا و آفریقا به ندرت زمین لرزه‌های شدید رخ می‌دهد. سواحل شرقی آمریکای شمالی و جنوبی نیز آرام و کم خطر است.

 

 

کمربند آلپاید یا آلپ – هیمالیا

این منطقه از کوه‌های آلپ اروپا تا رشته کوه‌های هیمالیا در شمال هند که تا اندونزی نیز ادامه دارد.

حدود 20 درصد زمین لرزه‌ها، روی این کمربند رخ می‌دهد. این زمین لرزه‌ها اغلب کم عمق هستند و تلفات جانی و زیان‌های مالی زیادی به بار می‌آورند.

کشورهای اندونزی، هند و نپال، افغانستان و پاکستان، ایران، ارمنستان، ترکیه و جنوب ایتالیا روی این کمربند قرار دارند.

 

 

کمربند میانی اقیانوس اطلس

حدود 10 درصد زمین لرزه‌ها روی این کمربند رخ می‌دهد.

کارشناسان از روی ثبت و اندازه‌گیری 30 هزار زلزله طی سال‌های 1961 تا 1967 توانسته‌اند به طور علمی یک نقشه زلزله‌خیزی برای جهان ارائه دهند که کمربندهای لرزه خیز اصلی زمین همراه با عمق کانونی زلزله‌ها روی نقشه مشخص است.

زلزله‌های ایران، افغانستان، پاکستان، ارمنستان و ترکیه معمولا کم عمق هستند و کیفیت پایین ساخت و ساز در این کشورها سبب می‌شود که تلفات جانی و زیان‌های مالی زمین لرزه‌ها در این کشورها بسیار گسترده باشد.

 

شهرهای زلزله‌خیز جهان

لس‌آنجلس،آمریکا: زلزله همیشه بخشی از گذشته لس‌آنجلس را تشکیل داده است. در سال 1994 زلزله‌ای به‌شدت 7/6 ریشتر منطقه نورثریج این شهر را به‌شدت لرزاند و با وارد کردن خساراتی وحشتناک به بزرگراه‌ها جان بیش از 70 نفر را گرفت و خسارتی بالغ بر 20 میلیون دلار به بار آورد.

اما این تعداد در برابر خسارتی که زلزله بعدی در لس‌آنجلس به‌جا خواهد گذاشت کاملا ناچیز است. آخرین زلزله بزرگ با شدت 9/7 ریشتر در این منطقه در سال 1857 رخ داده است.

پس از زلزله نورثریج در این شهر اقدامات ایمنی و ضد‌زلزله فراوانی صورت گرفته و تجهیزات اورژانسی در این شهر در حد بالایی بهبود پیدا کرده است.

توکیو، ژاپن: در سال 1923 زلزله‌ای شدید این شهر را لرزاند و در حدود 150 هزار نفر در اثر آن جان خود را از دست دادند.

با وجود اینکه پس از این زلزله ساختمان‌ها در ژاپن در برابر زلزله مقاوم‌سازی‌ شده و به مقاوم‌ترین ساختمان‌ها در جهان تبدیل شده‌اند، زلزله‌ای مشابه سال 1923 که به اعتقاد دانشمندان وقوع آن اجتناب‌ناپذیر است، می‌تواند در حدود 10 هزار انسان را به کام مرگ بکشاند و در حدود یک تریلیون دلار خسارت مالی وارد کند.

سوماترا ،اندونزی: منطقه حلقه آتش نیم‌دایره‌ای که از صفحات زمینی فعال و آتشفشان‌های خروشان در کناره اقیانوس آرام برخوردار است، منطقه‌ای است که از نیوزیلند تا شیلی را در بر می‌گیرد.

این منطقه زلزله خیزترین بخش سیاره زمین است و بر همین اساس متحمل زلزله‌های شدید، انفجارهای آتشفشانی و سونامی‌های متعدد شده است.

آخرین سونامی که در این منطقه رخ داده است در اثر زلزله‌ای با شدت 3/9 در ساحل شمالی سوماترای اندونزی رخ داده و در حدود 230 هزار کشته بر جا گذاشته است.

اندونزی به‌صورت مداوم درمعرض وقوع زلزله قرار دارد که آخرین آن در سپتامبر سال‌ 2009 با شدت 6/7 در حدود هزار کشته بر جا گذاشت.

شمال غرب اقیانوس آرام: ساکنان منطقه باران‌خیز کاسکادیا (منطقه‌ای در محدوده اورگان تا بریتیش کلمبیای جنوبی) شاید معتقد باشند که زلزله یکی از مشکلات همسایگان آنها در ایالت کالیفرنیاست اما این منطقه درواقع روی یکی از خطرناک‌ترین گسل‌های جهان قرار گرفته است.

نکته قابل تامل این است که زلزله‌های بزرگ در این منطقه به ندرت رخ می‌دهد. جدیدترین زلزله‌ای که در تاریخ این منطقه ثبت شده به سال 1700 تعلق دارد که زلزله‌ای بسیار قدرتمند (قدرت آن در مقیاس ریشتر برابر 2/9 برآوردمی‌شود) این منطقه را لرزاند.

رکوردهای زمین‌شناسی، دوره وقوع زلزله‌های شدید در این منطقه را هر 500 سال ثبت کرده‌اند.

تهران: تقریبا تمامی بخش‌های ایران روی سطوح زلزله‌خیز قرار گرفته و کشور ما از گذشته رنج زلزله‌های بسیار شدیدی را تحمل کرده است.

زلزله 8/6 ریشتری بم که این شهر باستانی را با خاک یکسان کرد و جان بیش از 30 هزار انسان را گرفت از جمله این وقایع است.

وقوع زلزله‌ای مشابه زلزله بم برای شهر تهران فاجعه‌ای وحشتناک دربر خواهد داشت. ساختمان‌های این شهر متفاوت از ساختمان‌های مقاوم شهرهایی مانند توکیو و سانفرانسیسکو، کاملا سست بوده و بسیاری از ساکنان خانه‌های بتنی غیرمقاوم درصورت وقوع زلزله‌ای شدید به کام مرگ خواهند رفت.

زمانی وزارت بهداشت اعلام کرده بود که درصورت وقوع زلزله‌ای 7 ریشتری بیش از 90 درصد از بیمارستان‌های تهران نابود خواهد شد.

این شهر به‌اندازه‌ای در خطر زلزله قرار دارد که گفت‌وگوهای متعددی درباره تغییر دادن پایتخت صورت گرفته است.

 

 

تهران 700 بار در سال می‌لرزد

در همین زمینه رئیس مدیریت بحران شهر تهران گفت: سالانه حدود 700 لرزه خفیف در تهران رخ می‌دهد که خطرناک نیست و این لرزه‌ها بین 1.5 تا 2.5 ریشتر است.

عزیز‌الله رجب‌زاده در گفت‌وگو با فارس با اشاره به ساخت و سازهایی که اخیرا در تهران انجام شده است، گفت: نوسازی بافت فرسوده باعث شده تا تهران در برابر زلزله مقاوم‌تر شود.

رئیس مدیریت بحران شهر تهران با بیان اینکه زلزله‌ها در ریشتر پایین خیلی به شهر آسیب نمی‌زند گفت: در حال ایجاد زیرساخت‌ها برای مقابله با زلزله‌های بزرگتر هستیم.

وی با بیان اینکه واقعیت ندارد که می‌گویند تهران با زلزله‌های 4 ریشتری از بین می‌رود، گفت: اینطور نیست، تهران مقاوم‌تر است.

رجب‌زاده با اشاره به اینکه سازمان‌های مختلف در این زمینه دخیل شده و در حال مقاوم‌سازی هستند، گفت: زیرساخت‌های لازم فراهم شده تا در موقع بحران بتوانیم به شهروندان خدمات ارائه دهیم.

به گفته رجب‌زاده سالانه حدود 700 لرزه خفیف در تهران رخ می‌دهد که خطرناک نیست و این لرزه‌ها بین 1.5 تا 2.5 ریشتر است.

 

خطر پذیر ترین شهرهای ایران

پیش از این معاون وزیر راه و شهرسازی، شهرهای مشهد، شیراز، کرج، یزد، کاشان، کرمان را خطر پذیرترین شهرهای ایران در برابر زلزله و بلایای طبیعی اعلام کرد.

به گزارش خبرگزاری اقتصادی ایران"محمود فاطمی عقدا" با بیان این مطلب گفت: ایران در ردیف 10 کشور اول زلزله خیز جهان قرار دارد و هر ساله زلزله های بزرگ و کوچکی در کشور به وقوع می پیوندد.

به گفته وی شرایط خاص زمین شناختی و زمین شناسی ساختمانی کشور، در ایران قابلیت وقوع مکرر زلزله های بزرگ را داشته و دارد.

رییس مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن وزارت راه و شهر سازی، شهر های یزد، کاشان و کرمان را به دلیل وجود بافت فرسوده و ساخت و ساز های گلی بیشترین آسیب پذیری در برابر زلزله را دارند. وی در خصوص تهران نیز گفت: وجود گسل های بزرگی که در این شهر قرار دارد میزان خطر پذیری آن را در برابر زلزله تقویت کرده است.

 

امن ترین و زلزله خیز ترین نقاط تهران

بر اساس نقشه مکان یابی بلند مرنبه سازی، محله قدیم تهران موسوم به ارگ قدیم امن ترین ناحیه از نظر وجود گسلهای زلزله میباشد. 

بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوی مرکز اطلاعات جغرافیایی شهر تهران و بر اساس نقشه مکان یابی بلند مرنبه سازی، محله قدیم تهران موسوم به ارگ قدیم امن ترین ناحیه از نظر وجود گسلهای زلزله میباشد.

با وجود سه گسل اصلی شمال، شرق و گسل ری در جنوب کمتر قسمتی را میتوان یافت که در فاصله ای مناسب از سه گسل فوق واقع شده باشد. گسل شمال تهران از لشکرک و سوهانک شروع شده تا فرحزاد و حصارک و از آنگاه به سوی غرب امتداد می یابد. این گسل در مسیر خود، نیاوران، تجریش، زعفرانیه، الهیه و فرمانیه را در بر میگیرد. گسل ری جنوب تهران نیز که در صورت فعالیت پرتلفات ترین گسل کشور و شاید جهان باشد از جاده خاوران شروع و با گذر از دولت آباد و حرکت بر روی جاده کمربندی تهران در حد نصاب کوره های آجرپزی چهار دانگه پایان می یابد.

گسل شرق نیز که توانایی قوی ترین زلزله را دارا است از شرق به تهران وارد شده و با گذر از اراضی سرخه حصار و حرکت بر روی بزرگراه شهید بابایی تا مجیدیه و سید خندان امتداد می یابد.

جالب اینجاست که اکثر حریمهای انتقال نیروی شهر تهران نیز بر روی همین گسلهای زلزله واقع شده است. در این میان تک گسل ملاصدرا نیز که از خیابان شریعتی تا شهرک غرب انتقال یافته، محلات ونک، میرداماد، سعادت آباد و شهرک غرب را نا ایمن ساخته است. از محلات به نسبت امن تر شهر تهران میتوان به راه آهن، محور نواب، محور خیابان انقلاب و آزادی هفت چنار به علاوه ارگ قدیم تهران اشاره کرد. ارگ قدیم تهران حد فاصل خیابان شوش، هفده شهریور، انقلاب و کارگر جنوبی را شامل میشود که بازار تهران، خیابان مولوی، میدان بهارستان، میدان امام خمینی، محله امیریه و خیابان جمهوری اسلامی را شامل میشود.

به نظر میرسد که مکانیابی حاصل از تحربه چند صد ساله مردم ساکن تهران که منجر به تشکیل محدوده ارگ قدیم شهر شده، بسیار قابل اعتمادتر از مکان یابی سالهای کنونی در گسترش و احداث شهرک های حاشیه ای شهر تهران می باشد.

 

امن ترین نقاط کلانشهر تهران:

با توجه به مقیاس و اندازه نقشه بحث به صورت منطقه ای و محله ای با نگاهی به اثر شهری استراتژیک تهران نقاط نا امن ومهم به ترتیب زیر خواهد بود:

•ساختمان مدرن اسناد ملی ایران دقیقا روی گسل معظم سید خندان و در فاصله 100 متری محل تقاطع این گسل با گسل داوودیه.

•ساختمان عظیم بانک مرکزی که شبیه برجهای دوقلوی نیویورک است مابین فاصله 200متری از گسل داوودیه و 400 متری گسل سید خندان.

•ساختمان بلند مرتبه و سنگین روزنامه اطلاعات در کنار گسل واقع در زیر بزرگراه جهان کودک واقع است و همچنین در پشت آن ساخنمان گسل سید خندان قرار دارد.

•مجموعه ساختمان های کتابخانه ملی ایران -که یکی از سازه هایی است که مورد بازدید دانشجویان مهندسی عمران قرار می گیرد- بر روی طاقدیسهای داوودیه قرار دارد.

•ساختمان بلند مرتبه بنیاد مستضعفان در کنار گسل تلویزیون واقع شده است.

•ساختمان عظیم وزارت راه مابین دوگسل تلویزیون باختری و عباس آباد در فاصله حدودا 200متری مابین واقع شده است.

•ساختمانهای بلند مرتبه مسکونی و مدرن و در حال ساخت آتی ساز در کنار هتل اوین، در محل تقاطع گسل محمودیه و گسل عمود بر آن قرار دارند.

•تنها پل معلق تهران یعنی پل پارک وی که در تقاطع خیابان ولیعصر و بزرگراه چمران واقع است دقیقا روی گسل محمودیه قرار دارد.

•پل بزرگراه صدر روی خیابان دکتر شریعتی گسل قیطریه را قطع کرده است.

نقاطی که در ذیل خواهد آمد در حال حاضر محله هایی هستند که در مجاورت یا بر روی گسل قرار گرفته اند:

ازشرق و شمال شرقی منطقه زربند، سوهانک، ازگل،استخر، حکیمیه، هنگام، نارمک و بزرگراه بابایی بر روی گسل هایی به نام های تلو پایین،کوثر و گسل نارمک که از ده نارمک آغاز و انتهای آن در خیابان استادحسن بنا می باشد.

در منطقه شمال تهران نیز دارآباد، اقدسیه، پاسداران، کاشانک، قیطریه، کلاهدوز، بزرگراه صدر، دزاشیب، میدان تجریش، سعدآباد، زعفرانیه، ولنجک، نمایشگاه بین المللی، مقدس اردبیلی،دره پونک، بزرگراه نیایش تا سولقان بر روی گسل های شمال تهران، نیاوران و محمودیه قرار دارند.

مناطق میدان ونک، حقانی، ملاصدرا، چمران، ایران زمین در شهرک غرب نیز بر روی گسل داوودیه قرار دارند.

از جنوب نیز مناطق ابن بابویه، میدان بروجردی، بزرگراه آزادگان، میدان معراج، صالح آباد، جنوب بزرگراه آیت الله سعیدی، مناطق جنوبی یافت آباد، باغ چهاربری بر روی گسل شهر ری قرار دارند که شاید فعال ترین گسل های جهان می باشد. متأسفانه این گسل در صورت بروز زلزله به منطقه ای باتلاقی تبدیل شده و فرو نشست خواهد داشت.

بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوی مرکز اطلاعات جغرافیایی شهر تهران و بر اساس نقشه مکان یابی بلند مرتبه سازی، محله قدیم تهران موسوم به ارگ قدیم امن ترین ناحیه از نظر وجود گسلهای زلزله می باشد.

با وجود سه گسل اصلی شمال، شرق و گسل ری در جنوب کمتر قسمتی را می توان یافت که در فاصله ای مناسب از سه گسل فوق واقع شده باشد. گسل شمال تهران از لشکرک و سوهانک شروع شده تا فرحزاد و حصارک و از آنجا به سوی غرب امتداد می یابد. این گسل در مسیر خود، نیاوران، تجریش، زعفرانیه، الهیه و فرمانیه را در بر می گیرد.

گسل ری درجنوب تهران نیز که در صورت فعالیت پرتلفات ترین گسل کشور و شاید جهان می باشد از جاده خاوران شروع و با گذر از دولت آباد و حرکت بر روی جاده کمربندی تهران در حد نصاب کوره های آجرپزی چهار دانگه پایان می یابد. گسل شرق نیز که توانایی قوی ترین زلزله را دارا است از شرق به تهران وارد شده و با گذر از اراضی سرخه حصار و حرکت بر روی بزرگراه شهید بابایی تا مجیدیه و سید خندان امتداد می یابد. جالب اینجاست که اکثر حریم هایانتقال نیروی شهر تهران نیز بر روی همین گسل های زلزله واقع شده است.

در این میان تک گسل ملاصدرا نیز که از خیابان شریعتی تا شهرک غرب انتقال یافته، محلات ونک، میرداماد، سعادت آباد و شهرک غرب را نا ایمن ساخته است. احداث برج میلاد نیز دقیقاً در مجاورت این گسل صورت گرفته است.

 از محلات به نسبت امن تر شهر تهران می توان به راه آهن، محور نواب، محور خیابان انقلاب و آزادی، هفت چنار به علاوه ارگ قدیم تهران اشاره کرد. ارگ قدیم تهران حد فاصل خیابان شوش، هفده شهریور، انقلاب و کارگر جنوبی را شامل می شود که بازار تهران، خیابان مولوی، میدان بهارستان، میدان امام خمینی، محله امیریه و خیابان جمهوری اسلامی را شامل می شود. به نظر می رسد که مکان یابی حاصل از تجربه چند صد ساله مردم ساکن تهران که منجر به تشکیل محدوده ارگ قدیم شهر شده، بسیار قابل اعتمادتر از مکان یابی سالهای کنونی در گسترش و احداث شهرکهای حاشیه ای شهر تهران می باشد.

 

 

 

منابع

http://www.khabaronline.ir/detail/223401/society/environment

http://memarinews.com/Pages/News-3440.html

ویکیپدیای فارسی