نمادها و سمبل ها در هنر مسییحیت

منبع: مقاله نمادها و سمبلها در هنر مسیحیت

 گزیده ای از پایان نامهء بررسی و تحلیل بر تصاویر عیسی مسیح

آدانا دیکران زهرابیان

فصل نامه پیمان – شماره 20 – تابستان 1381

بازنویسی و خلاصه نویسی و گزینش از گارگین فتائی

 

هنر مسیحی Christian artهنری است رمزی ، پر از اشاره ها ، نشانها ، تسبیحات و استعاره ها . این جنبه های رمزی و سمبولیک تا حد زیادی نتیجهء مستقیم تاثیرات دین مسیح است . همان گونه که یک نقاش می تواند حسی از تقدس معنوی ایجاد کند که از طریق هیچ روش دیگری قابل دست یابی نیست مذهب نیز می تواند از طریق نقاشی در سطح متفاوتی بیان شود . تاریخ هنر مسیحی می تواند به وسیله معنا و احساسات و عواطف موجود در هر تابلو به درک بهتر مذهب کمک شایانی بنماید

 

خورشید

نمادی از عسیس مسیح و مریم مقدس

نمایانگر ورشنایی و تکریم معنوی

ماه

نمادی پیچیده و ابهام انگیز در هنر مسیحی برای نشان دادن گذر زمان

 

ستاره

نمادی وابسته به عم نجوم برای راهنمایی الهی یا ظهور عیسی مسیح

درهنر مسیحیت مجموعهء دوازده ستاره به معنای دوازده حواری مسیح است

 

آسمان

نمادی از قلم  و سلطنت بهشتی و سماوی است

خانهء پدرآسمانی و منزلگاه بهشتی قدیسین و فرشتگان

 

ابرها

نمادی از نشانهء حضور خدا در همهء مکانها

 

کوه

نمادی از عهد عتیق و حاکی از خداوند یا خانه خدا

 

رودخانه

نمادی بریا سفر و زیارت و همچنینی تطهیر مذهبی مربوط به غسل تعمید

 

آب

نمادی از شستشو در مراسم غسل تعمید

 

درخت

نمادی برای گردش زندگی ، مرگ و معراج در گذر چهار فصل است

 

درخت زندگی

نمادی برای نشان دادن زندگی جاودانی

 

میوه ها

نمادهایی برای نشان دادن چرخهء زندگی ، مرگ و معراج در طول چهار فصل

یک میوه به عنوان نماد نشان دهندهء فراوانی محصول ، حاصل خیز بودن و امیال دنیوی است

 

سیب

در هنر مسیحی سیب نمادی دوگانه برای گناه و رستگاری است و نماد اولیه برای بیان گناه و خاصه گناه اصلی است

گلابی

سمبلی برای تجسم مسیح و عشق او به انسانیت

 

انگور

این منماد در مسیحیت به چندین معنی به کار رفته است

خون مسیح

عشاء ربانی

عیسی مسیح به عنوان تاک واقعی

 

انار

سمبل شرقی و کلاسیک برای ابدیت و رستاخیز

 

گندم

نمادی برای سخاوت و بخشندگی زمین و منشاء ادامهء حیات است

 

نان

نمادی از قوت لایموت انسان و نشانی از تغذیه خدا برای بندگانش است

در عهد جدید نان به معنی بدن عیسی و ماده اصلی زندگی است

 

خون

نمادی دوگانه حاکی از مرگ و زندگی است

همچنینی به معنای قربانی شدن و نشانه عهد جدید مسیح

خونی که از پهلوی زخمی مسیح مصلوب فوران می کرد به معنی قربانی کردن زندگی او بود

 

بره

نمادی است برای بی گناهی و تواضع و عفت و فروتنی و اطاعت

بره همچنین نشانه قربانی کردن و به عنوان یک نماد رایج در هنر مسیحیت بوده است

برهء خداوند به معنی عیسی مسیح است

 

خر

سمبلی برای ساده ترین و متواضع ترین مخلوقات هستی

سوار شدن مسیح بر کره الاغ هنگام ورود به بیت المقدس نشانه فروتنی و تواضع او بود

 

ماهی

نمادی اولیه برای عیسی مسیح و به معنی غسل تعمید ، عشاء ربانی ، شام آخر ، رستاخیز و جودانگی است

استفاده از نماد ماهی به دلیل کلمه یونانی ichthys بوده ابه معنی ماهی ست که چرا که عقیده داشتند که این واژه از حروف اولیه واژه های عیسی I مسیح Ch فرزند Y   خدا T و منجی S  تشکیل شده است .

[ در عید پاک هم در سفره ارامنه حتماً باید ماهی باشد همچنینی ماهی نمادی از پتروس بزرگ ترین حواری مسیح است ]

 

کبوتر

نماد روح القدس

 

پرندگان

نماد روح و واسطه میان بهشت و زمین

 

بال

نمادی برای ماموریت الهی فرشتگان

 

ابلیس

نمادی برای تجسم شر و پلیدی

شبان نیکو

نمادی برای عیسی مسیح

 

صلیب

مظهر خط کشیدن بر مشکلات و اندوههای آدمی است

نماد مرگ و قربانی شدن عیسی مسیح و پیروزی بر مرگ و شیطان

 

طلا

عنصر حاکی از پیشنهاد گرنبای خدایی ، پادشاهی و ایهام از ثروت مادی است .

 

نقره

حاکی از پاک دامنی و عفت

 

شمع

نمادی برای نور و عیسی مسیح به عنوان روشنایی جهان

 

رنگ سفید

رنگی که سمبل بی گناهی ، نور ، شادمانی ، خلوص ، بکارت ، وفاداری ، پیروزی ، مقدس بودن زندگی و روح است

مسیح پس از معراج لباس سفید رنگی به تن داشت

 

رنگ زرد

رنگی با دو معنای نمادین

در معنای اولیه نشانی از خورشید ، مفاهیم الهی و حقیقت روشن

در معنای دوم نماد خفت ، حسادت ، خیانت ، بزدلی ، وضعیت نامتعادل و حیله گری

مثلاً یهودای اصخریوطی لباس زردرنگ به تن دارد

 

ارغوانی

نشانه پادشاهی و قدرت و علاقه شدید و عشق به حقیقت

 

رنگ قرمز

رنگ عشق و علاقه مفرط

در دو معنی به کار رفته است

معنی اول حاکی از علاقه مفرط  پراحساس

در معنی دوم نماد عشق حقیق مریم

 

رنگ سبز

نماد باروری ، تولد مجدد ، تهذیب اخلاقی و امید

 

رنگ آبی

نماد زندگی آرمانی ، عشق معنوی ، استمرار حقیقت ، وفاداری و صداقت

 

رنگ قهوه ای

نماد ریاضت و سوگواریو فروتنی و پرهیزگاری است

 

رنگ بنفش

نماد عشق و حقیقت ، بردباری ، غم و اندوه و رنج

 

رنگ خاکستری

نماد اندوه و گریه و شیون

 

سیاه

نماد حرومیت و بیماری و مرگ

 

رنگ نقره ای

نماد پیروزی و شادی و سرور

 

رنگ طلایی

نماد ثروت و قدرت و نیروی الهی و نور